Uz naslovnu fotografiju: Dimitrije Tucović i Svetozar Marković (Postoji anegdota, da je Svetozar Marković išao kod Marksa da upozna „oca socijalizma“, na njegovo zaprepaštenje dočekao ga je sluga, koji je rekao morate sačekati da vas gospodin Marks primi, njegova reakcija Marksu je bila „Jači ste Vi socijalista kad sluge imate“ zatim se okrenuo i otišao)
- Socijaldemokratija je politička filozofija koja je nastala krajem 19. veka kao struja u marksističkom pokretu**
Moderna socijaldemokratija se razlikuje od klasične socijaldemokracije ili demokratskog socijalizma koji zagovara kao krajnji cilj demokratsko nadilaženje privrednog kapitalizma i uspostavljanje društveno-ekonomskog sistema temeljenog na demokratiji u politici i privredi, te na demokratski planiranoj proizvodnji.
U pitanju je, dakle, sistem proizvodnje i raspodele koji bi bio u skladu s potrebama svakog pojedinca te društva kao celine, dok bi takođe uzimao u obzir nosive kapacitete i uslove obnove prirodne sredine.
Umesto ovoga, moderni socijaldemokrati jedino nastoje umereno reformirati kapitalizam demokratskim putem kroz državne propise te kroz stvaranje programa i organizacija s državnom podrškom koji rade na suzbijanju nepravdi koje nanosi neregulirani model kapitalizma kako liberalni, tako i neoliberalni model kapitalizma. Socijaldemokracija se smatra umerenom strujom u socijalističkom pokretu.
Nakon pada Berlinskog zida, u svim bivšim zemljama kako Istočnog bloka tako i Jugoslavije, bivše komunističke partije su prešle u neke umerenije socijal-demokrate.
Socijaldemokratska stranka mogla bi biti opisana kao merena levičarska stranka u matičnom političkom toku države s tržišnom ekonomijom i glasačkim telom mahom u srednjoj klasi.
Stranka s radikalnijim ciljevima i glasačkim telom pretežno među radničkom klasom i intelektualcima te sa istorijom učestvovanja u emancipatorskim pokretima bližim krajnjoj levici mogla bi biti opisana kao stranka demokratskog socijalizma i neo-marksizma.
Socijalistička internacionala, svetska organizacija socijaldemokratskih i demokratsko-levičarskih stranaka ističe sledeće principe:
*sloboda – ne samo građanske slobode, već i sloboda od diskriminacije i sloboda od zavisnosti, kako od vlasnika sredstava za proizvodnju, tako i od nosilaca zloupotrebljavane političke moći
*jednakost i socijalna pravda – ne samo pred zakonom već i ekonomska i socijalno-kulturna jednakost, i jednake mogućnosti za sve uključujući i one s fizičkim, mentalnim ili društvenim hendikepom
*solidarnost – jedinstvo i empatija prema žrtvama nepravde i nejednakosti. Ovi ideali su opisani u više pojedinosti u Deklaraciji principa Socijalističke internacionale***
**Socijaldemokratija u Srbiji počinje oslobođenjem od Turaka i odlaskom prve generacije srpskih studenata u velike, strane univerzitetske centre, gde se susreću sa idejama Evropskog socijalističkog pokreta. Prvi među njima je bio Svetozar Marković, koji je studirao tehniku u Beogradu. Najznačajniji čovek druge generacije srpskih socijaldemokrata je bio Dimitrije Tucović, rođen posle smrti Svetozara Markovića, početkom osamdesetih godina 19. veka. Tucović 1903. godine sa drugovima osniva Srpsku socijaldemokratsku partiju,
**Socijalistička internacionala je svetska organizacija radničkih partija (laburista), socijalističkih, socijaldemokratskih i drugih partija građanske levice. Ujedno je i najveća svetska organizacija ovog tipa. Okuplja 97 stalnih članica iz 83 zemlje, kao i 29 stranaka sa statusom člana posmatrača. Ime joj vodi poreklo iz Druge internacionale, koja je formirana 1889. godine i raspala se pred Prvi svetski rat, 1914. godine.
Što se tiče zemalja bivše Jugoslavije, u njoj se nalaze članice iz Srbije, Hrvatske, Crne gore i Makedonije.
Član iz Srbije je DS (SDPS ima status promatrača, SPS je u pregovrima već oko 14 godina, austrijski socijalisti zahtevaju da se SPS primi, dok se zemlje bivše Jugoslavije protive) iz Hrvatske SDP, iz Crne Gore, SDP i DPS, SDP iz Bosne (dok je Dodikov SNSD suspendovan) kao i Socijaldemokrate iz Makedonije.
Kao što možete da uočite, i kako smo naglasili već, sve stranke su proistekle iz Komunističke Partije Jugoslavije, tj iz republičkih komunističkih partija.
Sve socijalno-demokratske partije predstavlju zapravo reformisane komuniste, tj komuniste sa nešto umerenijim stavovima. U novije vreme ovu ideju je krenuo da razvija Ante Marković početkom 90-tih sa svojim Reformskim pokretom, ali nije naišao na odgovarajuće razumevanje kod Jugoslovena koji su se radije okrenuli nacionalističkim strankama.
Posle 2000. godine socijal-demokrati participiraju u skoro svim vlastima, barem što se tiče zemalja Balkana, što i nije baš popularan naziv pa se više koristi termin Jugozapadna Evropa.
Media attention and coverage: Novi Radio Sombor
(All copyrights of any further publication of this section and its entire content posted on the portal of Novi Radio Sombor without the request and permission of any party or individual are protected and retained by all relevant legal mechanisms)
accompanied by: Srdjan Acanski, B.Sc.
Medijska pažnja i pratnja: Novi Radio Sombor
http://keepone.net/radio/k138251/novi-radio-sombor *
*Novi Radio Sombor na vodećoj platformi radio stanica svih država sveta
