DAN TIŠINE, MOLITVE I NAJSTROŽEG POSTA: Srpska pravoslavna crkva obeležava Veliki petak

• Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas obeležavaju Veliki petak, dan koji simbolizuje stradanje Isusa Hrista i njegovu smrt na krstu na Golgoti. Ovo je najtužniji dan u hrišćanstvu, dan kada je Sin Božiji prineo sebe na žrtvu radi spasenja čovečanstva.

Bez zvona i liturgije: Zvuk klepetala poziva vernike

Na Veliki petak u pravoslavnim hramovima vlada potpuna tišina. Crkvena zvona ne zvone još od bdenija na Veliki četvrtak, jer su ona simbol radosti, a umesto njih vernike na bogosluženja pozivaju drvena klepetala.

Takođe, ovo je jedini dan u godini kada se ne služi Sveta liturgija, već se služe Carski časovi. Tokom ovih službi čitaju se delovi Jevanđelja koji verno opisuju Isusovo suđenje pred Pontijem Pilatom, njegovo stradanje, raspeće i poslednje reči na krstu.

Iznošenje Plaštanice i simbolika Hristovog groba

Centralni događaj večernjeg bogosluženja je iznošenje Plaštanice (platna na kojem je prikazano polaganje Hristovo u grob).

• Plaštanica se iznosi na posebno ukrašen sto ispred oltara koji simbolizuje Hristov grob.

• Vernici u tišini prilaze, celivaju Plaštanicu i prolaze ispod nje, izražavajući time poštovanje prema Hristovoj žrtvi.

• Uveče se služi opelo Isusu Hristu (Statije), nakon čega se oko hrama kreće litija sa Plaštanicom.

Strogi post i narodni običaji

Veliki petak prati najstroži post. Pravilo je da se provede na suvom hlebu i vodi, dok mnogi vernici „jednoniče“ – ne jedu i ne piju ništa do zalaska sunca, odnosno do završetka večernje službe i iznošenja Plaštanice.

Danas se u domovima širom Srbije tradicionalno farbaju vaskršnja jaja.

Čuvarkuća: Prvo jaje se obavezno boji crvenom bojom, koja simbolizuje prolivenu krv Hristovu, ali i radost vaskrsenja. Ovo jaje se naziva „čuvarkuća“ i čuva se pored ikone do sledećeg Vaskrsa kao zaštitnik doma i porodice.

Put ka Vaskrsu

Iako je Veliki petak dan velike žalosti, on je neodvojiv od radosti koja dolazi. On je neophodan uvod u Vaskrs, najveći hrišćanski praznik koji ove godine proslavljamo u nedelju. Bez stradanja nema vaskrsenja, te se ovaj dan provodi u pokajanju i miru, pripremajući srce za najradosniju vest hrišćanskog sveta: Hristos vaskrse!

Raspored bogosluženja u Hramu Svetog Save:

• 07.30č – Carski časovi

• 18.00č – Večernje sa iznošenjem Plaštanice