- Srpska pravoslavna crkva i vernici danas proslavljaju Sabor Svetog Jovana Krstitelja, praznik posvećen svetitelju i proroku koji je krstio Isusa Hrista na reci Jordan. Jovanjdan je, prema broju onih koji ga slave, treća najčešća krsna slava u Srbiji, odmah posle Svetog Nikole i Svetog Arhangela Mihaila.
Sveti Jovan se naziva Krstiteljem jer je, prema verskom učenju, krstio Isusa Hrista, ali i Pretečom zato što je najavljivao Hristov dolazak, okupljajući nove vernike oko potonje hrišćanske crkve. Ovaj praznik se proslavlja dan nakon Bogojavljenja, kao sabor svih onih koji su poštovali svetitelja.
Simbolika i ikonografija
Na pravoslavnim ikonama, Sveti Jovan je najčešće predstavljen sa krstastim štapom u levoj ruci i natpisom: „Pokajte se, jer je blizu carstvo nebesko“. Često se slika i sa krilima, kao „Anđeo pustinje“, što simbolizuje njegov anđeoski način života i ulogu glasnika koji priprema put Gospodu.
Tragična sudbina i „Usekovanje“
Predanje kaže da je Sveti Jovan pogubljen po naređenju cara Iroda. Zanesen plesom Salome, a na nagovor njene majke Irodijade, car je naredio da se Jovanu odseče glava. Ovom tragičnom događaju crkva je posvetila poseban praznik – Usekovanje glave Svetog Jovana Krstitelja (11. septembar).
Put svete desnice: Od kralja Petra do Cetinja
Jedna od najznačajnijih hrišćanskih relikvija, desna ruka Svetog Jovana, ima burnu istoriju povezanu sa srpskim narodom. Bežeći pred Turcima, narod ju je vekovima čuvao, a u manastir Ostrog ju je 1941. godine doneo kralj Petar II Karađorđević, nakon šestoaprilskog bombardovanja Beograda. Iz Ostroga je 1945. godine preneta u Cetinjski manastir, gde se i danas čuva pored čestice Časnog krsta.
ZANIMLJIVOST: Običaji u Bačkoj i Somboru
U našim krajevima, Jovanjdan se odvajkada poštuje kao dan kada se završava ciklus zimskih običaja „od Božića do Bogojavljenja“.
Kumstvo i pobratimstvo: U Somboru i okolnim selima posebno se neguje kult kumstva. Smatra se da je Sveti Jovan zaštitnik duhovnog srodstva, te se na današnji dan neretko sklapaju nova kumstva i pobratimstva „po Bogu i Svetom Jovanu“.
Vremenska prognoza: Stariji meštani u Bačkoj veruju da kakvo vreme bude danas, takva će nam biti i cela godina. Ako je mraz i vedro, veruje se da će godina biti rodna i zdrava.
Strogi post (opciono): Iako Jovanjdan nije uvek posan (osim ako ne pada u sredu ili petak), mnoge porodice u našem kraju iz velikog poštovanja prema Preteči poste ovaj dan, prisećajući se njegovog pustinjačkog života.
Uzor poštenja i krsna slava patrijarha
Sveti Jovan je u srpskom narodu sinonim za poštenje i pravdoljublje. O veličini ovog praznika govori i podatak da ga kao svoju krsnu slavu proslavlja i srpski patrijarh Porfirije. Širom zemlje, ali i u našem gradu, domaćini danas dočekuju goste uz slavsku sveću, kolač i žito, obeležavajući jedan od najsvečanijih dana u pravoslavnom kalendaru.
