Sretnjski ustav i zastava knezevine - Acanskis@RTV
- Srbija i Republika Srpska danas obeležavaju Sretenje – Dan državnosti, u znak sećanja na dva prelomna događaja koji su utemeljili modernu srpsku državu: početak Prvog srpskog ustanka 1804. godine i donošenje Sretenjskog ustava 1835. godine.
Rađanje moderne Srbije (1804)
Na zboru u Orašcu 1804. godine, srpski prvaci predvođeni Đorđem Petrovićem Karađorđem podigli su ustanak protiv terora dahija. Ono što je počelo kao lokalna buna protiv uzurpatora, preraslo je u svenarodni pokret za oslobođenje od otomanske vlasti. Ovaj period, poznat kao Srpska revolucija, postavio je temelje za obnovu državnosti koju je kasnije diplomatskim putem i Drugim ustankom učvrstio knez Miloš Obrenović.
Temelj pravne države (1835)
Tri decenije kasnije, 1835. godine u Kragujevcu, donet je Sretenjski ustav, prvi ustav Kneževine Srbije. Njegov tvorac, Dimitrije Davidović, uobličio je jedan od najliberalnijih pravnih akata tog vremena, ugledajući se na francuske i belgijske uzore. Iako je pod pritiskom velikih sila (Austrije, Rusije i Turske) bio na snazi svega 55 dana, ovaj ustav ostao je simbol težnje srpskog naroda ka demokratiji i slobodi.
Obnova i zajedništvo
Praznik je kao Dan državnosti Srbije ponovo uveden 2001. godine, a od juna 2024. godine, Deklaracijom Svesrpskog sabora, utvrđeno je zajedničko obeležavanje ovog datuma u Srbiji i Republici Srpskoj, čime se naglašava jedinstvo nacionalnih i političkih prava srpskog naroda.
Zanimljivost: Da li ste znali da je Sretenjski ustav bio toliko napredan za svoje vreme da su ga tadašnje velike sile nazivale „francuskim rasadom u turskoj šumi“?
