© AcanskiS Radio-televizija Vojvodine
- Čuvena i jedna od najvećih u Evropi slika “Bitka kod Sente” nalazi se u Somboru, a ovo remek delo prvi put su videli potomci slavnog slikara Ferenca Ajzenhuta. Fridrih i Ingo Ajzenhut, unuk i praunuk Ferenca Ajzenhuta uverili su se kako ova slika iz 19 .veka odoleva zubu vremena i pleni pažnju turista i danas.
© AcanskiS Radio-televizija Vojvodine
Slika Bitka kod Sente je naslikana povodom proslave “Milenijuma”1000-godisnjice doseljavanja Madjara u panonsku niziju, naime 1896. godine se proslavljao ovaj veliki jubiljej i svaka županija je bila u obavezi da dostave jednu sliku koja veliča neki slavni dogadjaj iz mađarske istorije sa područja svake od županija. Bačko Bodoroška županija kao jedna od večih i bogatiih u Austrougarskoj odučila je da za ovu proslavu naruči sliku čuvene Bitke kod Sente koja je označila početak kraja Turske vladavine na ovim prostorima. Ova bitka je za Sombor i Somborce značajna po tome što je u njoj učestvovalo i preko 500 Srba i Bunjevaca iz Sombora.
© AcanskiS Radio-televizija Vojvodine
Za slikara je odabran već poznati slikar Franc Ajzenhut koji je već bio dosta popularan u Beču i Budimpešti, a i dobro je poznavao tematiku, pošto je proputovao dosta zemalja istoka i usput slikao motive Egipta Turske Sirije Palestine Persije, i na taj način ove delove sveta približavao Evropljanima, pošto tada nisu postojale novine ni štampana publikacija, i ovo je tada bio jedini način Evroplajnima da se upoznaju sa kulturom zemalja istoka.
Centralna figura slike je Eugen Savojski koji je na belom konju sa mačem uzdignutim u ravni sunca, koje u stvarnosti nije nikako moglo da dolazi sa te strane, kao i momenat gde dovode zarobljenog pašu i ako je opšte poznato da zarobljenika u ovoj bitici nije bilo, i ako su Turci nudili ogromne količine novca i zlata Austrijanci ni hteli da čuju za to. Kao što priliči svim velikim slikarima tog vremena i ovde je slikar, naslikao samog sebe na slici tj. uradio je svoj auto-portret, na levoj strani slike, i sa koje god stane gledate sliku ili dok se šetate imate utisak da gleda samo u vas, kao i da vas prato njegov pogled dok hodate pored slike, a to mogu samo veliki slikari.
Slikanje je počelo 1895. godine na platnu od 40 metara kvadratnih iz jednog komada, a završno je 1897.godine , za sliku su prema priči starijh pozirali ljudi statisti iz mesta okoline Sombora, tačnije iz Sivca. Slikar je na kraju nagrađen sa 12.000 forinti za koje se tada moglo kupiti 30 jutara najkvalitetnije zemlje se salašem.
Sliku su u više navrata pokušavali da premeste, ali zahvaljujući borbi somboraca ona je ostala na istom mestu gde stoji već oko 130 godina.
Sam unuk čuvenog slikara je bio oduševljen veličliinom same slike, njegov komentar je bio „pa ovo je veće od moje kuće u kojoj trenutno živim, video sam neke skice ove slike ali nisam imao pojma da je bila ovolika, slika je predivna i veoma mi je drago što ste se borili za nju i pobedili u borbi da ostane u gradu gde i pripada“ rekao je na kraju Fridirih Ajzenhut.
Slika sa pozlaćenim ramom ima ukupno 45 kvm i predstavlja najveće platno u ovom delu Evrope. Sliku godišnje poseti oko 10.000 posetilaca.
Eugen Savojski odlučio je da sa 40.000 ljudi izvrši obuhvatni napad na turski mostobran sa 43 pešadijska bataljona i 48 topova u centru, 4 pešadijska bataljona, 53 eskadrona konjice i dva topa na desnom i 4 pešadijska bataljona, 59 eskadrona i 10 topova na levom krilu. Turska vojska je nastavila povlačenje preko Tise.
Bitka je počela turskom artiljerijskom vatrom na austrijski centar koji je bio u napadu u trenutku kada je bio u dometu topova. Dva sata kasnije napalo je i levo krilo austrijske vojske. Prodor turske konjice duž reke bio je presečen. Desno krilo i centar pod jakom puščanom vatrom napredovala je dalje. Austrijske snage levog krila prodrle su u centar mostobrana i zauzele mesto prelaza. Tada je okruženoj turskoj vojsci na malom prostoru nanet strahovit poraz. Mnogi Turci pokušali su da nađu spas preplivavajući Tisu ali su se podavili u njoj.
U ovoj bici poginulo je 27 paša. Pored njih ubijeni su janičarski aga i veliki vezir. Dok je sultan preobučen u običnog uspeo sa 2.000 konjanika da pobegne u Temišvar koji su tada još uvek držali Turci.
Austrijski plen iznosio je 72 topa, 52.400 đuladi, 553 bombe, 505 buradi baruta, 48 pari talambasa, 500 doboša, 86 zastava, 400 malih zastava, 7 konjskih repova, 6.000 kola natovarenih municijom i namirnicama, 5.000 konja, 6.000 kamila, 12.000 volova i bivola. Ostalo je prepušteno kao plen vojnicima.
Pobeda kod Sente presudno je uticala na ishod tog pohoda, ali i na rat u celini. Ovom pobedom Austrija je stvorila povoljne uslove za Karlovački mir 1699. godine. Prema austrijskim podacima, u bici kod Sente poginulo je 30.000 turskih vojnika i oko 2000 austrijskih vojnika, značajan doprinos pobedi Austijski vojske dali su Somborci koji je bilo oko petstotina.
© AcanskiS Radio-televizija Vojvodine
