Acanskis@
- Malo je priča iz Drugog svetskog rata koje tako snažno svedoče o snazi karaktera i ličnom integritetu kao što je to životna priča Jozefa Unruga. Rođen kao pruski plemić pod imenom Jozef fon Unru, ovaj čovek je postao simbol nepokolebljivosti, odbijajući da progovori maternji jezik sa okupatorima čak i u najtežim danima zarobljeništva.
Od Kajzerovog oficira do graditelja poljske mornarice
Iako je rođen u Brandenburgu i bio istaknuti komandant podmornica u Carskoj nemačkoj mornarici tokom Prvog svetskog rata, 1919. godina donela je preokret. Kada je Poljska nakon više od veka ponovo stekla nezavisnost, Unrug je doneo sudbonosnu odluku – napustio je Nemačku i otputovao u zemlju koja u tom trenutku praktično nije ni imala izlaz na more, a kamoli ratnu flotu.
Kolika je bila njegova posvećenost novoj domovini, najbolje govori podatak da je sopstvenim novcem kupio brod i poklonio ga novoformiranoj mornarici. Do 1925. godine postao je komandant flote, uporno učeći poljski jezik koji je uvek govorio sa prepoznatljivim, tvrdim nemačkim akcentom.
Herojska odbrana Hela i „tihi“ otpor
Kada su nacisti 1. septembra 1939. napali Poljsku, admiral Unrug je komandovao odbranom poluostrva Hel. Iako deset puta brojnije nadjačani, njegovi vojnici su pružali otpor punih mesec dana. Tek nakon pada Varšave, 2. oktobra, Unrug se predao sa čašću.
Tada počinje najfascinantniji deo njegove priče. Tokom šest godina provedenih u logorima, Nemci su ga tretirali sa poštovanjem, pokušavajući da ga pridobiju nazad u svoje redove, s obzirom na njegovo poreklo. Njegov odgovor bio je legendaran: sa čuvarima je odbijao da progovori ijednu reč na nemačkom jeziku.
Čak i kada mu je u posetu došao rođak, nemački oficir, Unrug je insistirao na prisustvu prevodioca, odgovarajući isključivo na poljskom. Njegov stav je bio jasan – onog dana kada je poljska vojska napadnuta, on je „zaboravio“ nemački jezik.
Legenda koja živi
Admiral Jozef Unrug preminuo je u Francuskoj 1973. godine, ali je njegova želja bila da se njegovi posmrtni ostaci vrate u slobodnu Poljsku tek kada i njegovi saborci budu rehabilitovani. To se konačno dogodilo 2018. godine, kada je uz najviše državne počasti sahranjen u Gdinji, gradu čiju je mornaricu sam počeo da gradi ni iz čega.
