Prikazivanje članaka po tagu Bosna i Hercegovina

* Ovih dana je najbolji seniorski biciklist Bosne i Hercegovine u svim kategorijama VEDAD KARIĆ, naj sportaš Olimpijskog Odbora BiH, a ujedno i član hrvatskog kontinentalnog tima 'Meridiana' (kao i naš 'usponaš' Antonio Barać) na odmoru je u Tučepima

Uz to što trenira na Makarskoj rivijeri, po Biokovu... iskoristio je priliku da se podruži sa članovima Biciklističkog kluba Makarska i prisjeti se svojih trenutaka sa Uspona...

Reporter iz Makarske: Nenad Židić

Medijska pažnja i pratnja: Novi Radio Sombor
(Sva autorska prava eventualnog daljeg objavljivanja ove rubrike i njenog celovitog sadržaja postavljeno na portalu Novog Radio Sombora bez upita i dozvole bilo koje strane ili pojedinca zaštićena i zadržana svim relevantnim pravnim mehanizmima!)
Objavljeno u Hrvatska

Autorski tekstovi: Jelka Jovanović 

* Sa novom minimalnim cenom rada za 2021. godinu od oko 32 hiljade dinara, Srbija nije promenila svoje osrednje žalosno mesto u regionu, a posebno brine činjenica da je sve manja razlika između najniže i prosečne zarade. Ne zbog naglog rasta životnog standarda onih na dnu, već činjenica da je njih mnogo, pošto svaki šesti zaposleni prima minimalnu zaradu, još toliko njih samo desetak procenata više, a čak 60 odsto je ispod prosečne zarade. Nije utešno što je slična statistika u Makedoniji, BiH, Crnoj Gori, Albaniji i na Kosovu, mada nisu svi pokazatelji isti. Izdvajaju se Hrvatska i Slovenija gde minimalac tretiraju kao obavezu koju poslodavci primenjuju retko i kratkoročno, na samo nekoliko procenata zaposlenih, ali koji obezbeđuje prostojan život

Sledeći uputstva nimalo nadležnog u meritumu stvari predsednika Srbije i vladajuće stranke Aleksandra Vučića, Vlada Srbije - kojoj su mandat i ovlašćenja istekla poodavno - mimo volje socijalnih partnera, odlučila je da minimalna cena rada naredne godine bude od 29.428,80 do 33.843,12 dinara, zavisno koliko mesec ima radnih sati, odnosno 6,6 odsto više nego ove. Po satu.

Reprezentativni sindikati i poslodavci nisu uspeli tokom višenedeljnjih razgovora-pregovora da se usaglase, pa pred formalno nadležan Socijalno-ekomonski savet (čiji su članovi) nisu izašli sa kvalifikovanim predlogom. Sindikati su, podsetimo, hteli dvocifreno uvećanje do vrednosti tzv. minimalne (redukovane do praga siromaštva) potrošačke korpe, oko 37.5000 dinara, a poslodavci da se stavi moratorijum na tu obavezu i zadrži postojećih tridesetak hiljada dinara.

PRESEČENO: Premda, u konstelaciji akutne ekonomske krize izavane koronavirusom, ali i realnih ekonomskih parametara ni 30, ni 32, a ni 37 hiljada dinara ne garantuju ono što se zove iole dostojanstvenim životom, s jedne strane, a s druge bitno ugrožavaju opstanak mnogih malih firmi.

Privremeno kao trajno

Vlada je, malo po babu, malo po stričevima, iako bez mandata, “presekla” da ne bude ni nula (do četiri odsto) ni 12 odsto (do 15 procenata), već oko 6,6. Uz navodno popuštanje poslodavcima povećanjem za oko dve hiljade dinara neoporezovanog dela zarade, čime se donekle amortizuje trošak istog tolikog povećanja minimalca. Pri čemu je, zapravo, tzv. država najviše sebi učinila uslugu i snizila izdatke za poreze pošto je sama najveći poslodovac formalno oko 350.000 zaposlenih koji su na najnižoj ceni rada. Treba li naglasiti godinama, iako bi ta mera zakonski trebalo da bude privremena i povremena, dok se ne prevaziđe akutna kriza u poslovanju.

Izgledi da se taj fundus bedno plaćene radne snage promeni su dvojaki; sa istekom obaveze poslodavaca koji su prihvatili državnu pomoć u minimalcima tokom trajanja koronavirusa (tri meseca neto po radniku, plus dva po 18.000 neto) da ne otpuštaju zaposlene - može ih biti nešto manje. Pritom, ako reše da zadrže zaposlene mnogi poslodavci će biti prinuđeni da se uključe u mini-plate, čime se broj onih koji će raditi za garantovani iznos značajno povećati. Procene idu i do pola miliona, što je četvrtina ukupno zvanično zaposlenih.

Taknuto-maknuto, šahovski rečeno, a ko preživi pričaće.

Izvesno je da će i naredne jeseni, kao i prethodnih godina, reprezentativni sindikati tražiti izjednačavanje najniže cene rada i najjeftinije potrošačke korpe, a poslodavci predah ili minimalne korekcije uz povećanje neoporezovanog dela zarada (svih, ne samo minimalne). A, u nastojanju da 2025. prosečna zarada bude 900 evra, vlast će sve više primicati minimalnu i prosečnu zaradu. Pri čemu se niko neće truditi da objasni da u prosečnoj plati učestvuju i izvršitelji i notari sa desetinama hiljada evra mesečno, za razliku od nekih ranijih godina kad ih nije bilo, a odnos minimalne zarade i prosečne plate nije bio kao sada jedva jedan prema dva, već 1:3, kao 2008.

POČECI: Valja biti realan i reći da minimalna cena rada poslednjih godina “skače” redovno, ponekad kao lane ubedljivo (dvocifreno), pa vlastima omogućava samohvalu da je za manje od decenije udvostručena, no cena toga je sve izraženija uravnilovka. Taj već zaboravljeni termin iz socijalističkog doba opisuje težnju da se plate za sve poslove i sve zaposlene, bez obzira na kvalifikaciju, znanje i zalaganje, “uravnoteže”, bezmalo izjednače, da se upkos proklamovanom neokapitalizmu paradigma vlasti da su svi “jednaki” izdigne na nivo principa. Pa makar bili jednaki u siromaštvu, ako ne u raspodeli opšteg dobra, o čemu najbolje svedoči činjenica da više od 60 odsto zaposlenih prima tzv. referentu zaradu koja je tek nešto veća od minimalca.

Nonsens je da se ta takozvana socijalistička paradigma prilično razlikuje od stvarne, pošto je pred kraj počivše četvrte Jugoslavije (SFRJ), u kojoj je obnovljeno kolektivno pregovaranje i ugovaranje, krajem devete decenije XX veka u okviru firme bio predviđen raspon zarada jedan prema sedam. Pri čemu “kec” nije bio nužno na nivou zakonom i Opštim kolektivnim ugovorom zajamčene/zagarantovane zarade, već u skladu sa ekonomskim moćima firme, pa i čitavnih grana, što se regulisalo posebnim kolektivnim ugovorima.

Pregovaračko nasleđe

Na nesreću, a i sramotu, danas čak ni analitičari radnih i socijalnih odnosa i prava ne znaju da Srbija - a i ostale države u regionu nastale na temeljima zajednički srušene SFRJ - tripartitno pregovaranje i formalni socijalni dijalog baštini upravo iz tog vremena kada su partneri bili (državni) sindikati i privrednici udruženi u privrednu komoru, a kao treći element država, poslodavac dobrom delu zaposlenih. I, naravno, kapo di kapo, što se bar ovde održalo i 2020, uprkos formalnoj promeni svojinskih i radnih odnosa i samog sistema.

Istorija kaže da su prva kolektivna ugovaranja uslova rada, uključujući nadnicu, priznata u Engleskoj 1891. godine, Nemačkoj 1918. i Francuskoj 1919. Tri godine posle Francuske i tri godine pre Italije, Kraljevina Jugoslavija, a time i Srbija, uvode taj institut, koji definitivno postaje opštevažeći princip 1935, kada je u SAD donet Vagnerov zakon. U prvim kolektivnim ugovorima sindikati i poslodavci bili su bukvalno na dve strane barikade, pri čemu barikade nisu bile samo figurativne; u ime svetosti privatne svojine i kapitala, poslodavci nisu dopuštali mešanje u “svoje” poslove, dok su sindikati zahtevali da se valorizuje učešće rada u konačnoj ceni proizvodnje. Sa barikadama ili pored njih.

POREĐENJA: Ovako formulisane osnovne pregovaračke pozicije održane su i danas, u zemljama bivšeg spocijalizma, realnog i posebno onog našeg samoupravnog, umnogome su čak istovetne, sem što su nekim čudom centralizma sile pregovarača prilično oslabile. Poslodavci, podsetimo, na nacionalnom nivou u Srbiji imaju samo jedno reprezentativno udruženje Uniju poslodavaca Srbije, a sindikati dve centrale sa pravom pregovaranja Ujedinjene granske sindikate Nezavisnost i Savez samostalnih sindikata Srbije.

Jedini posle 2000. godine doneti Opšti kolektivni ugovor odavno je u penziji, a novog nema na vidiku, iako ni pređašnji nije mnogo značio, čak ni sa tzv. proširenim dejstvom, odnosno obavezom svih poslodavaca da ga primenjuju iako nisu u članstvu formalnih pregovarača - Unije i oba sindikata.

Praksa nastala na temelju SFRJ sa manje ili nešto više izmena ostala je na snazi u svim novonastalim državama, što nije ni čudno pošto je tada započet proces bio u skladu sa evropskim zakonodavstvom i praksom MOR-a i međunarodnih sindikalnih centrala. No, razlike u privrednoj snazi koje su se i tokom života SFRJ osećale uvećane su, pa je i praksa minimalne cene rada, kao i ukupna platna politika različita.

Srbija je, valja odmah reći, upkos svim pričama o nikad boljem standardu i neviđenom rastu najvećem ne samo u regionu već i diljem evropskih, pa i svetskih meridijana, u jadnoj regionalnoj sredini, bar kada je visina minimalne cene rada u pitanju.

Po učestalosti njene isplate je pri vrhu, pošto svaki šesti zaposleni prima minimalac. I to godinama.

Slovenački maksi minimalac

U svemu prednjači, naravno, Slovenija u kojoj je na snazi minimalac od za nas neverovatnih 940,58 evra (prošle godine nešto više od 886 evra). Pri čemu plava koverta kod njih ne podrazumeva samo tu svotu - ona se uvećava za noćni i prekovremeni rad, kao i za rad tokom praznika. I u skladu sa najboljim socijalističkim (sic!) načelima, u minimalnu zaradu nije moguće uračunati obavezne troškove poslodavca za obrok i prevoz, a naravno ni službena putovanja, nagrade, otpremnine… Što, istina, formalno važi za sve zemlje regiona, uključujući Srbiju, ali zakon ide drumom, a praksa šumom, pa se malo gde primenjuju te odredbe o minimalcu uvećanom za uvećano radno angažovanje (i pripadajuća prava).

Za naše prilike zvuči čudno da je prosečna plata u Sloveniji veća od minimalne za samo oko 300 evra, odnosno nešto više od četvrtine, ali je to više nego logično ako se zna da u deželi samo četiri odsto zaposlenih prima minimalac. U Sloveniji se minimalna zarada redovno koriguje, slično kao i kod ostalih, u skladu sa troškovima života i rastom BDP-a (sa izuzetkom Crne Gore).

U Hrvatskoj je na snazi minimalac nešto veći od 400 evra. Poređenja radi, prvi Opći kolektivni ugovor, na osnovu saveznog zakona o radnim odnosima, Hrvatska je usvojila 1989, a najniža “osnovna plaća”, utvrđena je tada na 2.800 dinara, odnosno 15,38 dinara po satu rada. Za neupućene, nemačka marka je te godine vredela između sedam i osam dinara (pre minihiperinflacije Ante Markovića), odnosno minimalac je bio oko 400 maraka, što je ekvivalent današnjih 400 evra. Ove godine u Hrvatskoj minimalac od 3.250 kuna prima manje od tri odsto zaposlenih, ali je prosečna zarada u skladu sa drugim ekonomskim pokazateljima više nego dvostruko veća i iznosi oko 850 evra.

Crna Gora, pak, ima prosečnu zaradu veću nego u Srbiji, oko 520 evra, ali minimalac je minimalniji, pa je od 2018. na oko 220 evra, pri čemu je godinama pre toga bio “stabilnih” oko 190 evra.

U Bosni i Hercegovini prosečna i minimalna zarada slične su onima u Srbiji, mada entiteti samostalno određuju vrednost minimalca.

Severna Makedonija je na začelju eks-ju statistike sa prosečnom zaradom od oko 420 evra i bezmalo upola manjim minimalacem od 234 evra, koji propagandno dva meseca primaju i svi državni funkcioneri da bi se solidarisali sa najsimorašnijim radnicima.

Ako se prave validna poređenja jedan od glavnih parametara mora biti koliki je procenat ljudi na najnižoj zaradi pa da utvrdimo znanje; lane je u Srbiji od 2,16 miliona zaposlenih još aktuelnih 350.000 radnika bilo u minizoni, u Sloveniji je oko 3,7 odsto od ukupno 885.700 (slično je i sada), a u Hrvatskoj samo 2,25 odsto zaposlenih. Goru statistiku od Srbije beleže BiH, Makedonija i Crna Gora. U BiH ukupan broj zaposlenih je 820.000, a minimalac nešto veći od 210 evra prima bezmalo svaki treći radnik, kao i u Crnoj Gori (28 odsto). U Makedoniji je 26.000 denara garantovano za oko 70.000 od ukupno 247.200 radnika (28 odsto).

Još je jedno poređenje bitno - koliko minimalac stvarno vredi: u Srbiji ne doseže ni tu redukovanu potrošačku korpu od koje niko ne može da preživi, a za prosečnu su potrebne 2,4 minimalne zarade. Njena vrednost je slična i u Crnoj Gorti, pa su tamo potrebna tri minimlca za prosečan život, u Hrvatskoj dva (potrošačka korpa teži 895 evra mesečno). S tim što Hrvati, kao ni Slovenci, ne znaju za redukovanu potrošačku korpu. U BiH bezmalo beleže regionalni rekord, jer je potrebno više od tri minimalca da se napuni korpa za četvoročlanu porodicu.

Na kraju, u većini evropskih zemalja zakonom je propisana minimalna plata koja predstavlja donju granicu za poslodavce. Kako navodi Eurostat, osim Danske, Italije, Kipra, Austrije, Finske i Švedske, sve ostale članice Evropske unije imaju nacionalnu minimalnu platu, kao i sve zemlje kandidati za članstvo u EU. Raspon minimalnih plata u zemljama EU na kraju 2018. godine kretao se od 261 evra u Bugarskoj do 1.999 evra u Luksemburgu. Ovaj prvi podatak zvuči utešno, ako se siromaštvo uzima kao mera života.

Izvor: UGS Nezavisnost

Medijska pratnja: Novi Radio Sombor

Objavljeno u Prva vest
 
???ETNO SELO STANIŠIĆI I ŠOPING???
??????RS/BIH??????
?OMNIS TOURS SOMBOR?
⏰ 26.09 U 6 ČASOVA
☎️ 062/252-932
? 2000 RSD
 
*Etno-selo „Stanišići“ udaljeno je tek nekoliko kilometra od Bijeljine, smešto je tik uz magistralni put koji vodi na granični prelaz Pavlovića most. Vlasnik i idejni tvorac je Borislav Stanišić.
Izgradnja kompleksa je počela u martu 2003. godine.
Selo se u početku sastojalo od jednog veštačkog jezerceta, restorana i potočića, vremenom se širilo, tako da danas imamo dve vodenice koje su funkciji, i to jednu „drinsku“ iz 1917. jednu „potočnu“ iz 1937 kao i mlekarnik iz 1948, kameni bunar, ambar i još jedno jezerce.
U sklopu etno sela nalaze se i restorani sa domaćim specijalitetima pripremanim na tradicionalnom ognjištu gde se služe peciva od brašna samlevenog u dvema vodenicama, pored tradicionalnih služe se takođe i jela savremene kuhinje
U kompleksu se nalazi i manastir Svetog oca Nikole koji je osveštan 22. maja 2006. godine. U časni presto su položene čestice moštiju Svetog oca Nikolaja i cara Uroša, kao i čestice moštiju Svetog oca Nikole. U manastiru se održavaju brojne svadbe i venčanja
Etno-selo sadrži nekoliko starih autentičnih brvnara dinarskog tipa prenesenih sa različitih lokacija bivše Jugoslavije (iz sela Brgule u okolini Vareša, sela Dugandžići u okolini Olova itd.).
U njima, kao i u ostalim objektima, se nalazi stari nameštaj, drvene kašike, oprema za sirenje mlieka, stare kolevke i ćilimi ovde se nalazi i drvena „Stanišići“ kuća iz 1933. godine u kojoj se prodaje unikatni drveni nameštaj.
U brvnarama su organizovana dva apartmana i tri sobe sa kupatilima za privatni smještaj pored ovog, u kompleksu se nalazi moderan i hotel visoke kategorije sa pet zvezdica “RAS” izgrađen po najvišim standardima, ima 80 luksuzno opremljenih i komfornih smeštajnih jedinica (kapaciteta do 160 gostiju), koje čine jednokrevetne i dvokrevetne sobe, apartmani i vip apartmani.
U etno-selu „Stanišići“ žive i brojni labudovi i patke, a u blizini se nalazi i mala konjušnica, gde je omogućena škola jahanja.
Moguće su i su vožnje fijakerom i lovačkim saonicama po semberskim selima i po obali Drine.
??Zanimljivost??
Interesantno je da etno selo ima i svoj fudbalski klub reč je klubu Zvijezda Brgule, osnovan sada već daleke 1980. godine u bosanskom selu Brgule kod Vareša,a Ime je dobio po šumovitoj planini Zvijezdi.
Izgradnjom stadiona u Stanišićima klub je premešten u ovo selo, trenutno se takmiči u prvoj ligi Republike Srpske, odigrao je i nekoliko prijateljskih mečeva sa Beogradskom Crvenom Zvezdom ⚽️.
Etno-selo se i dalje širi, izgradnjom novih objekata. Tako da je ovo prava prilika da po jako pristipačnoj ceni posetite ovaj "dragulj" Semberije.
 
❓Za sva pitanja tu smo za vas❓
? CENA ARANŽMANA PO OSOBI: 2000 dinara
?MESTO POLASKA: SOMBOR
?ARANŽMAN OBUHVATA:
Prevoz autobusom turističke klase sa pratećom opremom
Obilaske prema programu
Troškove organizacije i asistenciju predstavnika agencije
?ARANŽMAN NE OBUHVATA:
međunarodno putno zdravstveno osiguranje
individualne troškove putnika
minimum putnika za realizaciju programa je 30 
Napomena: Za prelaz granice sa Bosnom i Hercegovinom ?? dovoljna je lična karta, dok deca mlađa od 18 godina moraju imati važeću putnu ispravu.
Nakon obilaska etno sela, predviđena je poseta tržnom centru FIS povratak za Sombor u ranim večernjim satima.
 
 
 
dipl.turizmolog, novinar
Srđan Ačanski
Objavljeno u Turizam

*U Subotu na trgu Sv. Trojstva u sklopu manifestacije “Somborski Kotlić“ održan je koncert popularnog pevača narodne muzike i sevdalinki, Halida Beslića

Halid Bešlić aktivan je na muzičkoj sceni više od 40 godina, iza sebe ima veliki broj albuma i nastupa. Jedan je od najpopularnijh pevača narodne muzike na području bivše Jugoslavije.

Diskografija

  • Singlovi
  • Grešnica, Ne budi mi nadu (1979)
  • Sijedi staracZašto je moralo tako da bude (1980)
  • MirelaPet godina volio sam tebe (1981)
  • Pjesma samo o njojDomovino, u srcu te nosimo (1982)

 ~ . ~

  • Studijski albumi
  • Sijedi starac(1981)
  • Pjesma samo o njoj(1982)
  • ..(1984)
  • Zbogom noći, zbogom zore(1985)
  • Otrov(1986)
  • Zajedno smo jači(1986)
  • Eh, kad bi ti rekla mi, volim te(1987)
  • Mostovi tuge(1988)
  • Opet sam se zaljubio(1990)
  • Ljiljani(1991)
  • Grade moj(1993)
  • Ne zovi me, ne traži me(1996)
  • Robinja(1998)
  • U ime ljubavi(2000)
  • Prvi poljubac(2003)
  • 08(2007)
  • Romanija(2013)
  • Trebević(2020)

 ~ . ~

  • Koncertni albumi
  • Hala Pionir Beograd (uživo)(1988)
  • Koncert Skenderija(2001)
  • Halid Bešlić i gosti: Zetra lajv(2004)
  • Halid uživo u Areni(2009)
  • Halid Bešlić i Crvena jabuka: Melburn, Australija(2012)

 ~ . ~

  • Dueti i saradnje
  • Nemoj da plačeš(1986) — sa Snježanom Komar
  • Plačem(1997) — sa Zehrom Bajraktarević
  • Sviraj nešto narodno(2003) — sa Donom Ares
  • Rana jesen(2004) — sa Brankom Sovrlić
  • Šta je to(?) — sa Selmom Muhedinović
  • Da li, da li da dam(?) — sa Ninom Pršešom i Tifom
  • Zarobljenik uspomena(2011) — sa Danijelom Martinović
  • Ulica uzdaha(?) — sa Lunom (Kristina Čanković, Čeda Čvorak i dr.)
  • Ne zna juče da je sad(2012) — sa Viki
  • Tamburaši(2013) — sa Legendama
  • Karta svijeta(2014) — sa Džidžom
  • Samo jednom(2015) — sa Jasnom Gospić
  • Noćne ptice(2015) — sa Zoranom Kalezićem

 ~ . ~

Biografija

Rođen je 20. novembra 1953. godine u zaseoku Vrapci u selu Knežina kod Sokoca. Bešlić je završio tesarski zanat i višu školu za poslovođu.

Karijera

Bešlić se muzikom bavio u ranoj mladosti, prateći muzikalnu porodicu s majčine strane. Nastupao je na školskim i mesnim priredbama i delovao kroz kulturno-umetnička društva (najviše vremena proveo u KUD „Zijo Dizdarević”). Nakon što je u Jugoslovenskoj narodnoj armiji odslužio obavezni vojni rok (pevajući u vojnom orkestru), Bešlić se iz Knežine preselio u Sarajevo i počeo da nastupa u lokalnim restoranima. Posle nekoliko godina, njegova prva muzička izdanja — osam singlova između 1979. i 1982. godine — objavio je Diskoton, a prvi studijski album pod nazivom Sijedi starac izašao je 1981. godine od istog izdavača. Do 1984. godine postao je poznatiji, popularnim pesmama poput Neću, neću dijamante i Budi uvijek sretna slušanim širom SFRJ. Tokom 1980-ih Bešlić je objavio osam albuma, sa hit pesmama Vraćam se majci u BosnuSjećam seHej, zoro, ne svani i Eh, kad bi ti. Na albumu Prvi poljubac iz 2003. godine nalazi se istoimeni hit. Pesma Miljacka, nazvana po bosanskohercegovačkoj reci, predstavljena je na njegovom albumu 08 iz 2007, a numere Štiklom o kamen i Kad zaigra srce od meraka na Romaniji iz 2013. Bešlić je snimio ukupno 18 albuma i preko 200 kompozicija te izveo veliki broj koncerata u domovini i drugim zemljama sveta.

Privatni život

Halid Bešlić se oženio Sejdom u novembru 1977. godine. Tokom raspada SFRJ 1990-ih, u Bosni i Hercegovini je izbio rat, Bešlić je organizovao više od 500 humanitarnih koncerata širom Evrope za žrtve u svojoj domovini. Pomagao je i ugrožene u poplavama u BiH maja 2014. godine.

Za vokalni doprinos muzičkoj umetnosti dobio je brojne nagrade (uz to je član Udruženja muzičara Bosne i Hercegovine) i ostvario značajan finansijski uspeh.

Vlasnik je benzinske pumpe i hotela na periferiji Sarajeva (Semizovac, Vogošća), a promovisao je i brend HB kafe.

Pojavio se u seriji Ubice mog oca; u jednoj od scena u kafani, uz pratnju srpskih muzičara, izvodi pesmu Ja bez tebe ne mogu da živim.

Pogledajte i galeriju slika

Srđan Ačanski

Objavljeno u Prva vest
ponedeljak, 27 april 2020 17:26

Kroz Bosnu i Hercegovinu: Mostar grad tri religije

* Ovog puta vas vodimo u Mostar, glavni grad Hercegovine, peti po veličini grad u Bosni i Hercegovini, smešten na obalama reke Neretve, pod Veležom. Prestavićemo vam i jedno jako interesantno i zanimljivo dešavanje koje je održano 2016.godine naime reč je o "Skupu potomaka poznatih mostarskih porodica" a predstavićemo vam i jednu od poznatijih porodica koja je ostavila jako veliki trag kako  u političkom i kulturnom, tako i u umetničkom životu grada Mostara, dakle počnimo.

Grad čuven po Starom mostu, koji je po nalogu Sulejmana Veličanstvenog izgradio neimar Hajrudin 1566 godine. Most  je srušen tokom rata  1993. godine, a ponovo je obnovljen 2004. godine, tako da sada imamo novi "Stari most" koji je kao i onaj prošli, zajedno sa svojom okolinom "Kujundžilukom" upisan na listu UNESKO-a kao deo svetske kulturne baštine.

Kujnundžiluk po noći (2020.godina)

U Mostaru se nalazi upravno sedište  Hercegovačko-neretvanskog kantona. Po broju stanovnika ovo je najveće naseljeno mesto u Hercegovini. Prema popisu iz 2013. godine, grad Mostar je imao 60.195 stanovnika.

 Geografski položaj

Mostar se nalazi na jugu Bosne i Hercegovine, a u centru Hercegovine. Grad Mostar geografski predstavlja čvorište severne, zapadne i istočne Hercegovine, u blizi grada nalazi se aerodrom. Kroz centar grada se proteže kanjon reke Neretve,kroz grad protiče još i rečica Radobolja, duga je svega 5 km. Reka izvire ispod brda Mikuljača u Ilićima. Protiče kroz Mostar i uliva se u Neretvu kod Starog mosta.

Položaj Mostara

 Klima

Mostar ima umerenu sredozemnu klimu sa blažim zimama (uz malo ili nimalo snega), te veoma vrućim letima, kada temperature u hladu znaju iznositi i do 45 °C. Zbog toga, Mostar je  bio jedan od najtoplijih gradova u bivšoj Jugoslaviji.

Neretva u Mostaru (2020.godina)

Ušće Radobolje pod Starim Mostom (2020.godina)

Istorija

Praistorijsko doba

Šire područje današnjeg Mostara bilo je naseljeno još u praistorijskom vremenu, što potvrđuju brojna nalazišta iz neolita, bakarnog, bronzanog i gvozdenog doba. Među njima su naseljene pećine, grobovi, oružje, predrimski novac i sl. Uz stočarstvo i zemljoradnju u gvozdenom dobu se razvija i trgovina s okolnim središtima. Za vreme rimske uprave područje su naseljavala ilirska plemena, a administrativno je pripadao dalmatinskoj provinciji. U to doba nastaju i putevi u dolini Neretve. Bazilika iz 3—6. veka u Cimu verovatno je bila sedište biskupije Sarsenterum, koja se nalazila na području današnje Hercegovine.

Srednji vek

Novo razdoblje nastaje padom Carstva i doseljenjem Slovena. Tokom ranog srednjeg vijeka područje Mostara pripadalo je pokrajini Zahumlje (Hum). Uprkos vrhovnoj vlasti Franaka, ovi su krajevi imali određeni stepen samostalnosti, posebno za kneza Mihajla Viševića (910. — 950.).

Područjem su jedno vreme vladali Nemanjići, zatim bosanski ban, a tokom 14—15. veka sve su snažniji humski knezovi. Jedan od njih — Stefan Vukčić Kosača (u narodnim pesmama poznat i kao Stjepan), koji je stolovao u Blagaju pored Mostara, 1448. dobija titulu hercega (odatle potiče naziv Hercegovina).

Mostar, gradjevine iz osmanlijskog perioda (2020.godina)

Turci su osvojili Mostar 1468. godine. Zahvaljujući saobraćajnoj važnosti prelaza preko Neretve, 1522. godine postaje sedište Hercegovačkog sandžaka. a 1566. dotadašnji drveni most zamenjen je kamenim, čuvenim "Starim mostom"

****Ime „Mostar“ prvi se put pojavljuje u turskom popisu stanovništva iz 1468—1469, a da se ono odnosi na naselje oko dvije kule na Neretvi, jasno je iz jednog dokumenta sa sednice vijeća Dubrovačke republike 1474. ****

U 16. i 17. veku zabeleženo je intenzivno širenje grada, krajem ovog perioda Mostar je imao oko 10.000 stanovnika. Godine 1777. postaje sedište eparhije "Zahumsko-Hercegovačke" SPC.

Hercegovački pašaluk sa sedištem u Mostaru, osnovan je 1833. godine na čelu pašaluka bio je Ali Paša Rizvanbegović, koji pored pašaluka dobija  i vezirsku titulu.

A u gradu se otvaraju konzulati Austrije, Italije, Rusije, Britanije i Francuske.

Boljoj saobraćajnoj povezanosti doprinijela je izgradnja puta Mostar-Metković 1862. godine.

Austrougarska Monarhija

Ključna za Mostar bila je 1878. godina. Te godine održan je "Berlinski kongres" na njemu je odlučeno da se BiH da na upravu Austrougarskoj monarhiji. Austrougarska sa sobom donosi evropske uticaje, ne samo u upravljanju gradom, već i njegovom preoblikovanju, razvoju i izgradnji, što će rezultovati skoro potpunom preobrazbom tipičnog osmanlijskog naselja u evropeizovan grad.

Građevine iz doba Austrougarske Lučki Most i Gimnazija (2020.godina)

U 40 godina austrougarske uprave, Mostar je železničkom prugom i cestama povezan sa ostalim centrima u BiH i Dalmaciji. Izgrađena su tri mosta u samom gradu — most na  Musali, Lučki i Carinski most. Grad je dobio moderni vodovod i kanalizaciju, te je elektrifikovan.

Mostar je bio središte Hercegovačkog okruga. Austrougarska uprava predstavlja jedno od najplodnijih razdoblja u izgradnji i urbanizaciji Mostara u njegovoj čitavoj istoriji. Izgrađeni su novi objekti javni, školski, stambeni i industrijski.

U Mostaru su u tom razdoblju napravljene jedne od najlepših građevina orijentalnog stila, pomešanog s austrougarskom gradnjom poput: Stare gimnazije, Gradske banje, hotela Neretve, vojarni Severni i Južni logor, Stare železničke stanice i trgova Musale i Rondoa .

Među istaknutim arhitektima koji su gradili u Mostaru ističu se  Mustafa Komadina, Miroslav Losse, Josip Vancaš, Maksimilijan David i drugi.

Kraljevina Jugoslavija

U vreme ulaska u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Mostar je zatečen kao sasvim moderan evropski grad s dugom tradicijom. U razdoblju 1918—1945. nije se gradilo mnogo, tako da u smislu urbanizacije ovaj period nije mnogo značajan. Rudnik Boksita otvoren je 1919. godine, a osim njega nisu otvarane nove fabrike.

U vremenu između 1922. i 1929, Mostar je bio u sastavu Mostarske oblasti, a nakon toga Primorske banovine do 1939. Od tog perioda, pa do izbijanja Drugog svetskog rata bio je u sastavu Banovine Hrvatske.

 Drugi svetski rat

* Nakon okupacije Kraljevine Jugosalvije od strane "Sila osovine" Mostar ulazi u sastav NDH (Nezavisne Države Hrvatske) i biva deo Italijanske okupacione zone. Hapšenja i likvidiranja Srba, Jevreja i Roma u Mostaru i okolini počela su u leto 1941. godine u tri velika talasa, s tim što ono nikada nije potpuno prestajalo. Masovna hapšenja i ubijanja mostarskih Srba (u prvom redu inteligencije) počela su 24. juna 1941. po podne. Hapšenja su vršena po kućama, kancelarijama, zanatskim radionicama, na Lučkoj malti, trgovima, ulicama, baštama, njivama, neprekidno tri dana. Prethodno je naređeno da Srbi i Jevreji za tri dana ne izlaze iz svojih kuća, uz prijetnju da će svaki onaj koji prekrši naređenje biti na licu mjesta strijeljan. Zbog toga je, za tri dana (24—26. juna) uhapšeno 450 ljudi i zatvoreno u žandarmerijsku stanicu i školu „Kraljice Marije“ koja je pretvorena u sabirni logor.  Među prvima su pohapšeni poznati mostarski trgovci: Šain, Radulović, Kadijević, Peško, Čolović, Toholj, Njunjić, Komad, Hamović, Čereković, Komnenović, Miljević, i drugi; sveštenici: V. Gvozdenović, J. Vojović, D. Aškrabić, O. Radić, P. Pejanović, V. Petković te prosvetni radnici: D. Mučibabić, Đ. Tilimbat P. Janić, kao i mnogi drugi. Pohapšeni ljudi su već naredne noći ubijeni na mostovima Neretve, na Skakalima, u Sutini, kod Ortiješkog groblja, u selu Ilićima, kod rudnika mrkog uglja i drugim stratištima. Najviše je onih koji su kamionima odvezeni put Čitluka, Ljubuškog i Širokog Brijega, gde su završili u masovnim grobnicama.

 Mostar u Jugoslaviji

Mostar je oslobođen od fašizma 14.2.1945 godine u "Mostarskoj operaciji" koja je trajala 8 dana, nakon čega počinje ubrzana idustrijalizacija i urbanizacija grada.

Rat u BiH

Tokom građanskog rata 1990-ih, sam Mostar je dosta razoren, prvo tokom granatiranja JNA, a zatim i u međusobnim sukobima između Hrvata i Muslimana. Na samom početku rata minirana je i srušena  Saborna crkva  "Svete Trojice, dok su snage HVO (Hrvatskog Vjeća Obrane) 1993. godine, srušile Stari Most.


Skup potomaka poznatih mostarskih porodica 2016. godina

Godine 2016te u Mostaru su se okupili potomci poznatih mostarskih trgovačkih porodica Bilić, Dokić, Jelačić, Peško i Šain, koje su bile nekada okosnica ekonomskog i kulturnog preporoda. Svi oni su danas rasejani po svetu, ali su kumovi jedni drugima preko sto godina. Mostara se sećaju sa toplinom. Ovih dana su se okupili, kako se veza sa Mostarom nikada ne bi prekinula.

Emisiju o ovom dogadjaju snimaila je naša poznata novinarka Mira Adanja Polak, deo emisije možete videti i na sledećem linku: MIRA ADANJA POLAK-MOSTAR2016

Zajednička fotografija znametih mostarskih porodica ispred kozulata Srbije: Dokić, Bilić i Peško na fotografiji su paroh mostarski Radivoje Krulj, urednik RTS-a pisac Vladimir Kecmanović kao i čuveni hirurg dr.Peško, Nada Peško-Aćanski (gore-sredina), Tamara Aćanski i Srđan Ačanski (dole, sredima) foto: T.Đinđić


 Iz istorije Mostara o porodici Peško

Porodica Peško važi svakako za jednu od najpoznatijih porodica na tlu Hercegovine, njen najistaknutiji član je Miho Peško, rođen je u selu Korlati, kotar Ljubinje, 1856. godine. Sa svojim roditeljima i šest sestara došao je u Mostar još kao dječak 1861. godine.

Porodična fotografija 1905. godina (porodični arhiv)

Položaj Korlata na mapi

Nakon osnovnog školovanja i prakse kod ondašnjeg mostarskog trgovca Mojića, osamostaljuje se i vremenom postaje jedan od vodećih veletrgovaca na području Hercegovine i šire. Svoju trgovačku firmu osniva 1882. godine, pod nazivom "Trgovina Miho Peško" i registruje je 27. 9. 1884. godine kod Okružnog suda u Mostaru.

U 1896. godini sklopljen je ugovor o partnerstvu između Ilije Dokića i Mihe Peške iz Mostara, te Komada i Bukvića iz Gacka, a raskinut je 4. marta 1899. godine. Nakon smrti Ilije Dokića njegovi sinovi nastavljaju raditi sve do 1917. godine. Ova trgovina mješovitom robom u Mostaru zajedno sa trgovinom Mihe Peške ulazi u ortakluk poslije Prvog svjetskog rata pod nazivom "Prva udružena gvožđarska radnja na malo i veliko Dokić, Bilić i Peško". Bila je smještena u prizemlju kuće Dokića koja se nalazila na uglu Glavne i ulice Konak br. 1. U istom prostoru i poslije Drugog svjetskog rata nalazila se gvožđarija u društvenom vlasništvu.

Dokić, Bilić, Peško 1915. god (arhiva cidom)

Dokić, Bilić, Peško (2020.godina)

Na konstituirajuću glavnu skupštinu održanu 9. jula 1919. godine, u prostorijama svratišta "Slavonija" u Vinkovcima, pozvan je, između ostalih i Miho Peško, prilikom osnivanja društva "ZORA" – tvornice automobila, motora i gospodarskih strojeva d.d. Vinkovci. Tom prilikom Miho Peško je na temelju glavnice od 2.000.000 kruna uplatio 1.000 kruna prilikom potpisivanja. Na osnovu njegovog novčanog učešća postao je dioničar toga društva. Ova tvornica nije uspjela da se održi s obzirom da je već slijedeće godine doživjela likvidaciju.

Miho Peško se bavio i proizvodnjom hercegovačkih vina žilavke i blatine, zajedno sa porodicom Kovačina. Postigli su visok kvalitet ovog pića, što svjedoči Časna diploma dobijena od Udruženja za zaštitu austrijskog vinogradarstva na sajmu u Beču 1909. godine.

Dipoma iz Beča 1909 (porodični arhiv)

Peškini vinogradi, satelitski snimak 2020.godina

(svetlo braon boja, sa obe strane puta M17)

Vinogradi, septembar 2018. godina 

Tokom poslovanja Miho kupuje nekretnine, odnosno veći broj stambenih, stambeno­poslovnih i poslovnih objekata, kao i većih površina poljoprivrednog zemljišta. Na vrhuncu ekonomske moći Peško je u jednom danu kupio tri velike vile na Rondou u Mostaru. 

 Zgrada sa restoranom "Jagnje" jedan od objekata koje je Miho kupio (arhiva cidom)

Mostar, kuće na Rondu (2020.godina)

Tri vile na Rondou (2020. god)

Peške krajem XIX vijeka završavaju stambeno­poslovni objekat na tri sprata sa velikom terasom na vrhu i potkrovljem. Kuća se nalazila između Starog i Lučkog mosta. U prizemlju te zgrade nalazila se njihova trgovina na kojoj se i danas vidi natpis firme Trgovina Miho Peško. Na prvom i trećem spratu, živeli su članovi porodice, dok je etažu koristila posluga. U kući Peška stanovala je guvernanta sa kojom se isključivo govorilo njemačkim jezikom. Bila je Austrijanka i oslovljavali su je sa frojlan Mira. 

Porodićna kuća na Luci (2020.godina)i monogram iznad ulaznih vrata

U Nevesinju su posjedovali hotel kojeg je vodio Mišo Glogovac. Tu su se sklanjali u ljetnim danima, redovan gost hotela je bio Aleksa Šantić, inače porodični prijatelj, koji je takođe voleo da se uz dobru žilavku iz porodičnog vinograda odmori od nesnosne mostraske žege.

Hotel u Nevesinju (izvor stare razglednice Nevesinja)

Veći broj članova ove porodice aktivno je učestvovao u društvenom životu grada. U Prvom godišnjem izvještaju "Prosvjete" 1902/1903. godine, stoji, da je Peško Miho bio dobrotvor ovog društva. Nalazimo ga kao utemeljivača, dobrotvora izvršujućeg člana Srpskog pjevačkog društva "Gusle" iz Mostar, čiji je član bio i njegov veliki prijatelj, čuveni pesnik Svetozar Čorović, a bio je i član direkcije Prve srpske banke d.d. Mostar koja je osnovana 1903. godine.

          Aleksa Šantić

Spomenik Aleksi Šantiću na mostarskom groblju "Pašinovac"

(2020.godina)

U Prvom svjetskom ratu mnoge srpske porodice bile su protjerivane od strane tadašnje austrougarske vlasti u druga mjesta mahom sa većinskim hrvatskim življem. Za to vrijeme njihove kuće i trgovine bile su opljačkane i uništene. Nakon povratka u Mostar počinjali su raditi i stvarati ispočetka. Porodica Peško imala je sličnu sudbinu u tom ratu.

Poslije Mihine smrti 1930. godine firma nastavlja da radi pod nazivom "Miho Peško i sinovi" a vode je njegovi sinovi Đorđe i Lazar (obojica su završila trgovačku akademiju u Gracu). Radila je do 1941. godine, a povremeno do 1943. godine, kada je potpuno prestala sa radom.

Još dok je Miho bio živ sklopili su ugovor sa Artiljerijskim pukom II Armijske oblasti u Mostaru, za izgradnju sistema za navodnjavanje. Ovaj sistem sa kolom, koji će se u narodu kasnije nazvati "Peškino kolo", izgrađen je na mjestu Bukovi na Neretvi. U ugovoru od sedam tačaka određeno je korištenje ovog sistema za navodnjavanje. Dopuna ovog ugovora načinjena je 9. januara 1924. godine. U njemu piše da će Miho Peško nakon isplate od 75.000 dinara, plaćajući u ratama Artiljerijskom puku II Armijske oblasti doći u posjed ove građevine sa posljednjom ratom 1. 1. 1930. godine. Poslije isplate Peške se obavezuju da će dio vode od ove građevine i točka prvenstveno dati ovom puku pod nagodbom kao i za druge zakupce. U slučaju da Peške ne ispune dopunu ugovora on prestaje biti važeći.

Đorđe i Darinka Peško (porodična arhiva)

Tridesetih godina XX vijeka braća Đorđe i Lazar kupuju, za tadašnjih 2.000.000 dinara (radi poredjenja dnevnica je tada bila 10 din) od nekadašnjeg gradonačelnika Mujage Komadine najveći građevinski objekat u Mostaru, nazvan Džinovina. (Porodice Komadina i Peško njegovale su trajno prijateljstvo). Tokom Drugog svjetskog rata firma "Miho Peško i sinovi" prestaje sa radom, da bi nakon prestanka rata bila izvršena nacionalizacija nekretnina, a agrarnom reformom oduzeto im je poljoprivredno zemljište.

Zema (Džinovina) Austrougraski nacrti

Između dva svjetska rata u poslovnom prostoru prizemlja bilo je kino "Korzo", te četiri veće trgovine, a na spratovima dvije škole – Građanska i Viša djevojačka. Poslije 1945. godine, u prizemlju se, sve do izbijanja rata 1992. godine, nalazila popularna "ZEMA", dok su ostali prostor koristile službe Skupštine opštine Mostar.


Mostar Zema 1915.godina

Mostar 30te.godine prošlog veka

Mostar Zema (2020.godina)

Drugi svjetski rat ponovo donosi nedaće, progone, odvođenja i ubistva članova ove ugledne mostarske porodice. U junu 1941. godine Đorđe Peško je odveden od strane ustaša i ubijen. Tatjana – Tanja kćerka Lazara Peške, rođena je 21. juna 1924. godine u Mostaru. Kao omladinka i mlada skojevka učestvovala je u radu Muslimanske narodne biblioteke u Mostaru. Član SKOJ­a bila je od 1940. godine i KPJ od 1941. godine. Sa samo sedamnaest godina doživjela je tragičnu sudbinu u avgustu 1941. godine. Njoj u spomen predškolska ustanova u Mostaru do 1992. godine nosila je ime Tanja Peško, kao i mnoge druge društveno političke organizacije i radne brigade.

Tanja Peško (porodična arhiva)

Objekat nekdašnje Predškolske ustanove "Tanja Peško" i danas ima istu namenu ali drugo ime (Ulica Rade Bitange, 2020. godina)

Komisija za nacionalizaciju NOS­a Mostar, izvršila je nacionalizaciju porodičnih, poslovnih i stambeno­poslovnih zgrada od porodice Lazara Peške iz Mostara, navodimo deo: Lacina b.b.; Cim; Ulica JNA br. 3; Gnojnice br. 95; Dizdareva br. 6/I i 6/II; Dizdareva br. 8; Oneščukova b.b.; Maršala Tita br. 37, 40, 52 i 123 i Braće Brkića br. 23. Iz pre dmeta se vidi da je ovoj porodici oduzeto: sedam jednosobnih stanova; tri dvosobna; tri četvorosobna stana i jedanaest poslovnih prostora. Za potrebe škole na Luci u Titovoj napravljene su 23 učionice za osnovnu školu. Danas je u ovoj zgradi smještena Muzička škola I i II stupnja i Muzički centar "Pavarotti".

Muzučki centar "Pavaroti" (2018.godina)

Trgovina Mihe Peške (2020. godina)

I pored svih poteškoća koje su pratile ovu porodicu, deset potomaka završilo je visoke škole. Izbijanjem rata, 1992. godine, posljednji potomci Mihe Peško napuštaju Mostar i to porodice Zdravka i Mihajla sa svojim unucima, ukupno njih trinaest. Danas u Mostaru, u kome je živjelo šest generacija, u kome su stvarali, ulagali oko 140 godina niko od ove porodice nije prisutan.

Nakon povlačenja JNA, vlast u Mostaru preuzelo je Hrvatsko vijeće obrane.

Poslije toga, iz kuće na Rondou u kojoj su živjeli Mihajlo i Zdravko Peško, nestala je velelepna porodična trpezarija urađena u bider majerstilu. Nestao je, takođe i jedinstven "turski salon" (za koji je čovek pre rata nudio kuću u Makarskoj), kao i kompletan kućni namještaj. Izgubio se svaki trag i portretima Mihe i Anne Peško kao i drugim brojnim umjetničkim slikama.

Kuća na Rondou (2020.godina)


Nastavljajući porodičnu tradiciju dobročinstva, komplet je renoviran konzulat Republike Srbije, Vladičanski dvor, a i radovi na pravoslavnoj crkvi Svete Trojice se privode kraju.

 

Crkva Sv.Trojice u Mostaru i panorama grada (2020.godina)

Idu bolji dani i sve polako dolazi na svoje pravi pokazatelj toga je zakon o denacionalizaciji...

Za kraj poklanjamo vam interesantnu fotografiju,
Saša Peško sa našim poznatim teniserom 
Novakom Djokovićem

 

Poznate ličnosti grada Mostara

  • Dušan Bajević, nekadašnji jugoslovenski i bosanskohercegovački fudbaler i fudbalski trener
  • Džemal Bijedić, jugoslovenski pravnik i političar
  • Franjo Vladić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Dražen Dalipagić, nekadašnji jugoslovenski i srpski košarkaš i košarkaški trener
  • Bojan Bogdanović, hrvatski košarkaš
  • Svetozar Ćorović, srpski pisac
  • Vladimir Ćorović, srpski istoričar i akademik
  • Osman Đikić, srpski pjesnik
  • Enver Marić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Predrag Matvejević, hrvatski i bosanskohercegovački književnik
  • Muhamed Mujić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Himzo Polovina, jugoslovenski pjevač narodne muzike
  • Miho Peško, ugledni mostarski trgovac, veleposednik, utemeljivač Srpskog pevačkog društva “Gusle”   dobrotvor
  • Željko Samardžić, srpski pjevač
  • Blaž Slišković, nekadašnji jugoslovenski i bosanskohercegovački fudbaler i fudbalski trener
  • Enver Hadžiabdić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Aleksa Šantić, srpski pjesnik
  • Branka Sovrlić, srpska pjevačica
  • Katarina Ambrozić, srpska istoričarka umjetnosti i univerzitetski profesor
  • Uroš Krulj, srpski ljekar i ban Zetske banovineu Kraljevini Jugoslaviji
  • Dragan Čović, hrvatski političar,
  • Đorđe Pejanović, srpski prosvjetni, kulturni i nacionalni radnik
  • Risto Duždević Toholj, srpski revolucionar i oficir
  • Veselin Misita, potpukovnik Jugoslovenske vojske,
  • Gordan Mihić, srpski scenarista,
  • Ivan Ćurković, nekadašnji jugoslovenski fudbaler i predsjednik FK Partizan
  • Smail-aga Ćemalović, srpski publicista i predsjednik mostarske opštine
  • Jasna Merdan Kolar, nekadašnja jugoslovenska i austrijska rukometašica

Sport

* Šta ukratko reći o klubovima i o sportu uopšte u Mostaru, naime u gradu postoje dva fudbalska kluba, izmedju kojih vlada veliki rivalitet, ukratko, jedan je stariji, a drugi poznatiji


 * HŠK Zrinjski    

Predstavlja deo sportskog društva Zrinjski Mostar. Klub je osnovan je 1905. godine, tokom drugog svetskog rata se takmičio u Prvoj fudbalskoj ligi NDH, nakon drugog svetkog rata klubu biva zabranjen rad. 

Rad kluba je obnovljen 1992. godine  i tada igra u prvoj ligi "Herceg Bosne". Nakon završetka rata u BIH mostarska opština Jugozapad potpisuje ugovor o dodeljivanju stadiona "Pod Bjelim Brijegom"HŠK Zrinjskom na 110.godina, na ovom stadionu pre ratova 90tih igrao je  FK Velež.

Ekipa kluba ima nadimak "plemići" dok se navijačka grupa zove Ultras,  osnovana je 1994.godine. Klub igra u fudbalskoj Premijer ligi Bosne i Hercegovine i tokom poslednjih nekoliko godina postao je jedan od najjačih bosansko-hercegovačkih fudbalskih klubova. 

Gradski derbi igraju sa Veležom.

 

HŠK Zrinjski, (www.rtvbn.com)

  Šampioni Premijer lige BiH : 6

2004/05
2008/09
2013/14
2015/16
2016/17
2017/18

  Pobednici kupa BiH : 1


2007/08.

 


* FK Velež

FK Velež je daleko poznatiji mostarski kub osnovan je 1922. godine po odluci mostraske partijske radne organizacije, ime je dobio po planini Velež, koja se diže iznad Mostara, na grbu se od osnivanja nalazi crvena petrokraka.

Tokom drugog svetskog rata klub nije funkcionisao, rad je obnovljen tek nakon njegovog završetka. Fudbalska ekipa se u početku takmičila u republičkoj ligi, 1950. u Trećoj saveznoj ligi, 1951. u Drugoj saveznoj ligi, a zatim u republičkoj i kroz kvalifikacije postaje član Prve savezne lige. Godine 1953. ponovo se takmiči u nižem stenenu, da bi takmičarske sezone 1955/56 postao stalni član Prve savezne lige, do raspada SFRJ 1991. godine.

Iako nikad nije osvojio titulu prvaka. tri puta je bio drugi, a četiri puta finalist Kupa Maršala Tita, od čega je dva puta bio osvajač 1981. i 1986. godine.

U Sportskom društvu Velež pored fudbalskog kluba postojale su sekcije i klubovi za atletiku, plivanje, vaterpolo, rukomet, košarku, stoni tenis, rvanje i džudo.

Tokom ratova 90tih Velež gubi igračku osnovu, što se odrazilo i na njegove rezultate, a gubi takođe i stadion koji je ostao na  zapadnoj, hrvatskoj strani grada, te klub biva primoran da igra na stadionu u mostarskom predgrađu Vrapčićima, koji ima kapacitet od 7.000 gledalaca.

Navijači se zovu Red Army i skoro su proslavili 39. godišnjicu oragnizovanog navijanja.

Velež, osvajač Kupa Maršala Tita 1981.godine

 Velež, osvajač Kupa Maršala Tita 1986.godine (Tempo)

 

Uspesi kluba u Jugoslaviji

Kup Maršala Tita:

Osvajač (2): 1980/81, 1985/86.

Finalista (2): 1957/58, 1988/89.

Prvenstvo Jugoslavije:

Drugi (3): 1972/73, 1973/74, 1985/86.

Balkanski kup:

Osvajač (1): 1980/81.Finalista (1)

Uspesi kluba u BiH

Prva liga Federacije Bosne i Hercegovine

Prvak (2): 2005/06, 2018/19.

 

 Uspesi kluba u evropskim takmičenjima

Sezona

Takmičenje

Kolo

Klub

Rezultat

1960

Mitropa kup

grupa

FK Alesandrija

4-1, 2-1

1973/74

UEFA kup

1 kolo

FK Tatran Prešov

2-4, 1-1

1974/75

UEFA kup

1 kolo

FK Spartak Moskva

1-3, 2-0

 

 

2 kolo

FK Rapid Beč

1-1, 1-0

 

 

osmina
finala

FK Darbi kaunti

1-3, 4-1

 

 

četvrtfinale

FK Tvente

1-0, 0-2

1976

Mitropa kup

grupa

FK VAK Beč

2-0, 1-2

 

 

grupa

FK Peruđa

4-2, 0-0

 

 

finale

FK Vaker Insbruk

1-3, 1-3

1981/82

Kup
pobednika
kupova

1 kolo

FK Ženes Eš

1-1, 6-1

 

 

1/8

FK Lokomotiva
Lajpcig

1-1,
1-1 (0-3 pen.)

1986/87

Kup
pobednika
kupova

1 kolo

FK Vašaš

2-2, 3-2

 

 

osmina
finala

Vitoša Sofija

0-2, 4-3

1987/88

UEFA kup

1 kolo

FK Sion

5-0, 0-3

 

 

2 kolo

FK Borusija Dortmund

0-2, 2-1

1988/89

UEFA kup

1 kolo

FK APOEL

1-0, 5-2

 

 

2 kolo

FK Belenenses

0-0, 0-0 (4-3 pen.)

 

 

osmina
finala

FK Harts

0-3, 2-1

 

LINK:
!!!!!!!HIMNA VELEŽA!!!!!!!!

(IZVOĐAĆ: ŽELJKO SAMARDŽIĆ, TEKST: MIŠO MARIĆ)


 GALERIJA FOTOGRAFIJA

 Konzulat Republike Srbije u Mostaru, sa leva na desno Vladimir Kecmanović, urednik RTSa, Mihajlo Peško, Boris Peško (poznati biznismen),Episkop Zahumsko Hercegovački- Grigorije Boris Podreka (arihtekta iz Beča) Dr.Predrag Peško i Slavko Andrejević (poznati biznismen iz Londona) 


Konzulat Republike Srbije u Mostaru, Vladimir Kecmanović, urednik RTSa, Mihajlo Peško, Boris Peško i Episkop Zahumsko Hercegovački- Grigorije.



                                                                           

fotografije iz porodičnog albuma

zabranjeno svako neovlašćeno preuzimanje i objavljivanje

deo na ijekavskom preuzet je iz knjige o znamnitim mostarskim porodcima

 

 

 

 

dipl. turizmolog Srđan Ačanski 

AcanskiS:PHOTO ®

All photos in this text are

copyrighted material

and all rights are reserved

 

 

Objavljeno u Turizam

 

* Hrvatsko kulturno–umetničko društvo »Vladimir Nazor« biće domaćin VIII Međunarodne smotre amaterskih dramskih društava koja će biti održana u petak i subotu (20. i 21. oktobra) u Hrvatskom domu

Domaćini, dramska sekcija "Nazora" prvog dana smotre premijerno će izvesti komediju "Općinski načelnik" Franje Babića  u režiji Ljiljane Tomić Markovinović. Predstava je realizovana kroz LAP za mlade 2017. Početak je u 20 sati.

Drugi dan rezervisan je za gostujuće predstave. Gradsko kazalište mladih iz Viteza (Bosna i Hercegovina) izvešće komediju "Šmizle" Miroljuba Nedovića u režiji Bruna Grebenara. Početak je u 19 sati. U 20:30 sati AK Pučka scena Hrvatske čitaonice iz mesta Hercegovac (Hrvatska) prikazaće takođe komediju, "Do poslednje kapi krvi"  Nine Horvat u režiji Natalije Lacin.

Zlata Vasiljević

Objavljeno u Kultura

Kontakt

Venac Stepe Stepanovića 9 (kancelarija) Ivana Kosančića 19 (redakcija, sedište) 25000 Sombor, Srbija

e-mail:

office@noviradiosombor.com

Telefon: +381-25-510-16-41
Mobilni: +381-65-8-675-445

Portal:

http://noviradiosombor.com

Internet radio: Novi Radio Sombor

http://www.omiljeniradio.com/index.php/radio-uzivo-online-srbija/1130-novi-radio-sombor-uzivo-online.html 

POSTANITE SARADNICI

Svi koji želite, možete da postanete saradnici Novog Radio Sombora, bilo gde da živite i boravite.

Izaberite oblast, pošaljite vest, informaciju, fotografije.

Dobrodošli saradnici u marketingu i oglašavanju!

Javite se na e-mail:

office@noviradiosombor.com

Telefon: +381-65-8-675-445

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…