Odštampajte ovu stranicu
Putešestvije 3: Zlatni Prag, glavni grad Češke republike

* Prag je glavni i najveći grad Češke. Nalazi se na reci Vltavi, ima oko 1.309 miliona stanovnika, prema popisu iz 2019. godine. Površina grada iznosi 496 km². Naziv grada je staroslovenskog porekla i znači gaz, mesto za prelaz, naziv je bio vezan za gaz preko reke Vltave 

Veći deo grada leži u dolini reke Vltave. Reka protiče kroz Prag u dužini od 30 kilometara, srednja dubina na ovom potezu je 2,75 m, dok najdublja iznosi 10,5 m. Prag je bio glavni grad Čehoslovačke u periodu od 1918. do 1993. godine. Staro gradsko jezgro grada je pod zaštitom UNESCO-a.

......Prag je udaljen od Sombora oko 750 km, put nas vodi preko Mađarske i Slovačke i traje oko 8 do 10 sati….zavisno od gužve na granicama….

.......Legenda o nastanku grada kaže..............

Princeza Libuše, koja je živela na brdu Višehrad, pala je u trans, pokazala je prema brdu Hradčani, i rekla kako vidi grad čija će slava dosegnuti do zvezda. Rekla je svojim ljudima da idu tamo i da će baš tu pronaći čoveka koji upravo delje Prag za svoju kuću, i da po tome treba da daju naziv gradu.... ovo vam je možda poznato iz reklame za „Staropramen“ pivo.....

Pogled sa Karlovog mosta na most Legli i nacionalnu operu

.........mada kada je pivo u pitanju Česi su specifični po tom pitanju u svetu, ko što kažu sami za sebe, uvek nađu razlog da ga ispijaju; prema Česima sa kojima sam razgovarao pivo je lek za sve, za tugu, veselje, bol i radost...... bukvalno za sve, kad su tužni pije se, kada su bolesni opet se pije, kada su veseli takođe...... pivo je dakle piće broj jedan, takođe je popularna i Behirovka koja se pravi još od 1807. godine u Karlovim Varima, ali i čuveni Absint, posle kojeg Van Gog je otkinuo sebi uho.......

Pivara Krušovice sa tradicijom od 1581. godine (by AcanskiS)

Kada ste u Pragu obavezno svratite u pivnicu, ali ne one "fensi" koje su na ruti turista.... već skrenuti - u male uličice (ne zamerite na pleonazmu ali kad je Prag u pitanju-greške nema), koje se pružaju sa svih strana sa Trga  Staromjestke namjesti i pronađite svakako mesta gde piju lokalni Česi..... cene su niže a atmosfera je bolja, nema 'pijanih' Engleza, krigla piva je oko 20 ČRK, što iznosi oko 100 dinara.... a pivo možete naručiti i ako ne znate neki strani jezik, pivo se isto kaže i češkom kao i na srpskom pa samim time, sebi sve olakšavate..... dovoljno je da kažete PIVO...... a ako imate vremena možete posetiti naravno a to je neizbežno kada boravite u Pragu - i neku od pivara... ja sam eto imao prilike da posetim pivaru KRUŠOVICE gde se pravi istoimeno pivo, pivara ima tradiciju od blizu 500 godina, i nalazi na pola puta između Praga i Karlovih Vari.......

Crkva Svetog Nikole, Prag (Staromestke namesti)

Istrorija Češke od 8. do 15. veka

Prema legendi bilo je trojica braće koji su predvodili plemena zapadnih Slovena, prilikom naseljavanja ovih prostora Čeh, Leh i Meh. Čeh je predvodio pleme od kojih su kasnije nastali Česi a i sama država je dobila ime po njemu, Češka. Ubrzo po tome osnovan je Prag u IX veku, neposredno po dolasku Slovena na ove prostore, tačnije 880. godine, osnivanjem Praškog grada.

Češka od 15. veka pa do 1918. godine i formiranja Čehoslovačke

Prag ubrzo postaje sedište kraljeva iz loze Pšemislovića, od kojih će neki dostići carski položaj u izbornom Svetom rimskom carstvu; grad je u nekim periodima bio prestonica čitavog Carstva. Svoj vrhunac dostiže u vreme vladavine Karla IV (1346–1378), koji je izgradio Karlov most, Katedralu Svetog Vida, prvu gotičku katedralu u Centralnoj Evropi, u aprilu 1348. godine osnovao je Karlov univerzitet kao prvi u u srednjoj Evropi, 1365. godine otvara univerzitet u Beču, pretvorio je Prag u carsku priestonicu i tada je bio treći po veličini grad u Evropi (posle Rima i Konstantinopolja).

Jan Hus, je bio teolog i rektor Karlovog univerziteta. Godine 1402. počeo je držati propovedi u Betlehemskoj kapeli u Pragu, koje su se fokusirale na ono što se smatralo radikalnim reformama korumpirane katoličke Crkve.

Samim tim postaje previše opasan za politički i verski establišment katoličke crkve, suđeno mu je za jeretizam i spaljen je na lomači u Konstancu 1415. On je bio jedan od osnivača reformatorskog pokreta u Češkoj gde je i stekao puno pristalica u narodu. Nakon ubistva Jana Husa, počinje da se budi nacionalna svest a većina Čeha prelazi u Husovu Reformatorsku crkvu, te  Češka reformatorska crkva postaje ubrzo glavna religija u zemlji.

Četiri godine kasnije, 1419. godine, narod se pobunio protiv katoličkih Hazburgovaca, pod komandom praškog sveštenika Jana Želivskog. Husova smrt, zajedno sa češkim proto-nacionalizmom i protoprotestantizmom, podstaknula je husitske ratove. Seljački pobunjenici, predvođeni generalom Janom Žižkom, zajedno sa husitskim trupama iz Praga, porazili su cara Zigimunda u bici na Vitkovskom brdu 1420, i danas postoji spomenik.

Husiti su činili veliku većinu stanovništva, pa su prisilili Crkveno veče katoličke crkve da 1437. godine prvi put prizna sistem „dve religije" iako su bili priznati, progon reformatora se nastvlja, te se mnogi počinju izjašnjavati kao luterani. Huski ratovi zvanično su završeni 1437. godine. U današnjoj Češkoj više od dve trećine vernika, pripada dvema crkvama koje su proistekle iz Huske crkve, dok se mali deo vernika vratio na katoličku veru.

Zanimljiva fasada u Pragu (Staromestke namesti) - grad je inače podeljen na četvrti a svi bitniji kulturno istorijski spomenici nalaze se u prvoj četvrti (Praha 1)

Češka pod vladavinom Hazburga 1526 – 1918.

Za kralja Češke 1526. godine biva izabran Ferdinand I iz loze Habsburgovaca. Odmah po dolasku na presto krenuo je da na silu uvede katolicizam, što je izazvalo žestoko nezadovoljstvo u narodu. Vrhunac nastaje za vreme Rudolfa II, koji je proglašen za kralja Češke 1576. godine, mada je Prag za vreme njegove vladavine postao prestonica evropske kulture, pošto je Rudolf bio ljubitelj umetnosti.

Godine 1618. odigrana  je čuvena druga buna protestanata koja je izazvala je Tridesetogodišnji rat, posebno težak period za Prag i Češku. Ferdinand II Habsburški je svrgnut, a njegovo mesto za kralja Češke zauzeo je Fridrik V, međutim njegova vojska je slomljena u bici na Beloj planini (1620.) nedaleko od grada.

Nakon toga 1621. godine usledilo je pogubljenje čeških protestantskih vođa umešanih u ustanak na Starom gradskom trgu, ali i običnog naroda; preostale reformatorske verske vođe su bile prinuđene da napuste grad. U Pragu i ostatku Češke nasilno je uvedena Rimokatolička vera, broj stanovnika u Pragu drastično opada, a Jevreji koji u gradu žive od 10. veka 1708. činili su četvrtinu stanovništva. U Pragu se nasilno uvodi rimolkatolička vera, prvo u Pragu a zatim i u čitavoj Češkoj.

Godine 1744. Fridrih Veliki od Pruske je izvršio invaziju na Češku. Zauzeo je Prag nakon teške i dugotrajne opsade u kojoj je veliki deo grada uništen. 1757. godine prusko bombardovanje uništilo je više od četvrtine grada i teško oštetilo katedralu Svetog Vida.

Međutim, mesec dana kasnije, Fridrih Veliki je poražen i primoran da se povuče iz Češke. Privreda Praga je nastavila da se poboljšava tokom 18. veka. Stanovništvo se do 1771. godine povećalo na 80.000. Mnogi bogati trgovci i plemići izgradilii su u gradu mnoštvo palata, crkava i vrtova, stvarajući barokni grad poznat u svem svetu do danas. Godine 1784. pod Josipom II, četiri opštine, Mala Strana, Nové Město, Staré Město i Hradčany spojene su u jednu celinu.

Jevrejski okrug, nazvan Josefov, uključen je tek 1850. Industrijska revolucija je dovela do velikih promena i razvoja u Pragu, zahvaljujući rudnicima i železarama u blizini Praga.

Galerija Dali, Saudek i Warhol u Pragu

Revolucije u Evropi 1848. dotakle su i Prag, ali su bile žestoko ugušene. U narednim godinama, češki nacionalni preporod je započeo svoj uspon, sve dok nije dobio većinu u gradskom veću, 1861. Prag je 1848. imao većinu u nemačkom govornom području, ali se do 1880. broj onih koji govore nemački jezik smanjio na 14% (42.000 ), a do 1910. godine na 6,7% (37.000), zbog masovnog povećanja ukupnog stanovništva grada uzrokovanog prilivom Čeha iz ostatka Češke i Moravske kao i sve većim prestižom i značajem češkog jezika kao dela češkog Nacionalnog preporoda.

Čehoslovačka u periodu od 1918. do 1945. godine

Prag je 28. oktobra 1918. godine postao glavni grad novostvorene Čehoslovačke, koja je nastala po raspadu Austrougarske. Četiri godine kasnije, 1. januara 1922, Prag je okupio 37 gradskih celina, čime je stvoren savremeni metropolis, koji je 1938. godine godine imao blizu milion stanovnika. 

Iste godine, pod izgovorom da su Nemci ugroženi, Hitler napada i zauzima Sudetsku oblast u Češkoj, naime nagovorio je lokalne Nemce da počnu da pale i uništavaju svoju imovinu, pa da zloupotrebi kako su Nemci ugroženi u Češkoj, te traži i dobija međunarodnu dozvolu za okupaciju Sudedtske oblasti.

Nakon okupacije Poljske 1. septembra 1939. godine i zvaničnog početka II Svetskog rata, trupe Trećeg rajha okupiraju grad i čitavu Češku, u martu 1939. godine, antifašistička borba je trajala više od šest godina, kada Prag biva oslobodjen - 9. maja 1945. godine,od strane Crvene Armije.

*Mauzolej Klimenta Gotvalda, prvog posleratnog komunističkog predsednika Čehoslovačke nalazio se u blizini Praga, tačnije na brdu Žižkov, a on je po uzoru na Lenjina balazmovan; balzamovanje su obavili sovjetski stručnjaci, za vreme ČSSR, pioniri su redovno obilazili mauzolej, troškovi odžavanja su bili veoma visoki, telo se moralo održavati na niskoj temperaturi u zamrzivaču, tokom dana ono je bilo izloženo, a noću se stavljalo u zamrzivač. Nakon 1989. telo je sahranjeno, mauzolej je zatvoren, Kliment Gotvald je bio na sahrani Staljinu 1953. godine, na kojoj se razboleo od upale pluća i nedugo po doalsku u Češku je preminuo…… Posle 2009. godine mauzolej postaje muzej.

Čehoslovačka u periodu od 1946. do 1968. godine

Posle izbora 1946. godine i februarskih događanja 1948. godine, na vlast je došla Komunistička partija Čehoslovačke. Posle uspostavljanja programa “Put ka socijalizmu”, došlo je do intenzivne urbanizacije i privrednog razvoja. U Pragu je izgrađeno 150 hiljada stanova, kao i su mostovi i saobraćajna infrastruktura, uključujući puteve i železnicu, a sva veća mesta u Čehoslovačkoj saobraćajno su bila povezana sa Pragom.

*Još jedna interesantna stvar u Češkoj se saobraćajni znak “Pazi voz” zove “Pozor vlak”

Pozor vlak, by Viktor Hanacek

“Praško proleće 1968” i kulturna reforma Aleksandra Dubčeka

Češka vlada 1968. godine započinje kulturne reforme, što nailazi na veliko negodovanje i protivljenje Sovjetskog saveza. Usledio je sastanak Brežnjeva i Dubčeka u Čjerni na Tisi, malom mestu na tromeđi Čehoslovačke, Sovjetskog saveza i Mađarske, gde se od Dubčeka zahtevalo da prekine sa reformama i da se vrati na “sovjetski model komunizma”

Dubček ovaj zahtev odbija, nakon čega Brežnjev odlučuje da sa ostalim članicama Varšavskog pakta okupira Čehoslovačku i smeni vlast.

Čjerna na Tisi, mesto sastanka Dubčeka i Brežnjeva, 1968.

Ovaj postupak Varšavskog pakta, izaziva veliku osudu celokupne međunarodne javnosti ali i tadašnje Jugoslavije koja javno osuđuje potez Sovjeta i traži bezuslovno napuštanje teritorije Čehoslovačke.

U znak zahvalnosti Jugoslaviji, jedna od ulica u Pragu postaje Beogradska, a Beograd dobija ulicu Aleksandra Dubčeka.

Ulica Aleksandra Dubčeka se nalazi u Zemunu i dan danas je pod tim imenom, e sad posle svih dešavanja 90-tih i negativne medijske kampanje protiv naše zemlje, ne znam da li i dalje postoji Beogradska ulica u Pragu, nisam išao i to da proverim (prim.aut)

*U blizini Čjerne na Tisi mesta istorijskog sastanka Brežnjeva i Dubčeka, na teritoriji današnje Slovačke, nalazi se varošica interesantnog imena - Bačka

Mesto Bačka na mapi Slovačke

……Interesantna je činjenica da Čehoslovačka već sredinom 50-tih odlučuje da izbaci sovjestka vozila iz upotrebe u državnim organima, te se traži od čehoslovačkih inženjera da dizajniraju vozilo koje bi zamenilo postojeća; za te potrebe konstruisano je vozilo TATRA 603 T, koja postaje zvanično vozilo državnih organa Čehoslovačke - upravo ovakvim vozilom Dubček ide na sastanak sa Brežnjevim

Dubček sa građanima i Tatra 603  (https://stringfixer.com, edit By AcanskiS)

....relativno mali broj primeraka ovoga vozila je sačuvano, cene su im basnoslovne, a svojim avangardnim dizajnom privlači poglede i dan danas… mnogi ga porede sa čuvenom ajkulom (Citroen DS)

Ivan Mladek - Jožin Bažin (printskrin)

*Popularna dečija pesmica Medo Brundo, u izvođenju Ognjena Amidžića, kojom su se svi oduševljavali je zapravo plagijat čehoslovačke dečije pesmice Jozin Bazin u izvođenju Ivana Mladeka, emitovana prvi put na Čehoslovačkoj državnoj televiziji 1977. Pesma je stekla veliku popularnost u svim zemljama Istočnog bloka, prevedena je na razne jezike, tako da postoji verzija na češko-slovačkom (razlike između češkog i slovačkog su gotovo su minimalne), madjarskom, ruskom...... u poslednje vreme i na engleskom španskom.... zahvaljujći internetu, pesma ponovo stiče popularnost, pa je Mladek i dalje izvodi iako je ušao u devetu deceniju života... toliko o kreativnosti dotičnog gospodina sa pinka

Plišana revolucija u Čehoslovačkoj i pad komunizma 1989. godine

Nakon velikih narodnih protesta, na Vaclavskim namjestima u Čehoslovačkoj 1989. pada komunizam. Vaclavske namjesti kao najveći gradski trg i istoimena ulica svedoci su mnogih burnih isorijskih dogaćaja u XX veku, od Prvog sv. rata i formiranja Čehoslovačke, Drugog svetkog rata, te protesta protiv invazije SSSR-a na Čehoslovačku 1968. godine i na kraju 1989. godine, koja je i donela pad komunizma u svim istočnoevropskim zemljama.

Svi veći protesti u Pragu se aktuelno, odvijaju uključujući i ove protiv Kovida, baš kao i protesi 1968. i 1989. godine.

Čehoslovačka od 1989. do 1993. godine

Padom komunizma prelazi se sa centralno-planske na tržišnu privredu. Mnoge firme u ovom tranzicionom periodu ulaze u faze rekonstruisanja a mnoge i nestaju. Čehoslovačka 1992. godine postaje Federacija Češke i Slovačke, da bi se 1. januara 1993. mirno razišle i formirale dve države, Češku i Slovačku.

*Zanimljivost kada je predsednik Češke u rezidenciji, zastava je istaknuta na jarbolu, a kada nije u zemlji, spuštena je

Sadašnji predsednik Češke je komunista Miloš Zeman, veliki protivnik bombardovanja Srbije, zato je i odlikovan od strane predsednik Srbije, za razliku od nejgovog predhodnika

Vaclava Havela koji je bio zagovornik "Humanog bombardovanja" mada kako bilo koje bombardovanje može biti humano, ali ajde....

Češka i Slovačka u periodu od 1993. godine do danas

Kao što smo rekli, prvog januara 1993. godine Češka i Slovačka postaju dve međunarodno priznate nezavisne države. Veliki gigant automobilske industrije iz vremena Čehoslovačke Škoda, ulazi u problem, bila je pred propadanjem, Wolksvagen postaje većinski vlasnik i firma se stabilizuje……od tada se u automobile ugrađuju isključivo VW motori, a dizajn svih automobila rade inženjeri VW-a.

Poslednja Škoda koja je bila 100 posto češka je felicija sa motorom od 1.3, sredinom 90-tih, a nakon toga na Škodi, češki je jedino znak.

Škoda Felicija 1.3 iz sredine 90tih (by Dennis Elzinga)

Članica EU Češka postaje 2004. godine zajedno sa svojim susedom Slovačkom - tada započinje intenzivan privredni razvoj i rast standarda građana, mnoge svetske kompanije otvaraju regionalna predstavništva, a brojne svetske kompanije osnivaju svoje pogone. U pitanju je uglavnom industrija automobila i njihovih komponenti kao i pogoni koji proizvode belu tehnike i kućanske aparate.

Najveće turističke znamenitosti 

  • Stari grad
  • Staromjetske namjesti su jedan od mnogobrojnih gradskih trgova, ovaj trg krasi crkva Svetog Nikole
  • Vaclavske namjesti mesto burnih istorijskih događaja od kojih su najpozantiji protesti 1968. i 1989. godine
  • Praški hrad (Hradčani) sa Katedralom Sv. Vida (14. vek) i sedištem predsednika Češke
  • Karlov most
  • Jevrejska četvrt, jevrejsko groblje i grob Franca Kafke
  • Lenonov zid
  • Astronomski sat 
  • Narodni muzej
  • Kuća Franca Kafke
  • Stadion Strhahov koji je jedno vreme bio najveći na svetu, mada sumnjam da i danas poaroji veći, kapacitet mu je 255.000 mesta, pravljen je za sletove u vreme ČSSR, u okviru njega ima 9 fudbalskih terena, na njemu su koncerte odrzavale poznate grupe poput Stounsa, Guns'n'Rousis, U-2-a, Aerosmitha, Bon Jovi-a i drugih… na njemu igra FK Sparta; osim ovog postoji i renovirani stadion FK Slavia u sklopu kojeg se nalazi i hotel
  • Ambasada Republike Srbije koja se nalazi u neposrednoj blizni Karlovog mosta

Strahov stadion, na kojem igra FK Sparta Prag

 

Pola bela, pola  crvena


 

*Jeste li znali da je FK Vojvodina iz Novog Sada svoju prvu utakimicu igrala upravo sa FK Slavia iz Praga kao dva slovenska bratska kluba, oba tima tada su se nalazila u Austrougarskoj. Nakon ove utakmice FK Vojvodina preuzima od Slavije boje, koje ima do dana danas

 Pomoćni teren FK Slavija Prag

(nema veće sreće za jednog ljubitelja fudbala i sporta uopšte, nego da mu soba gleda na stadion, makar to bili i pomoćni tereni FK Slavije)

 :::::Neke stvari su namerno izostavljene, da bi vas zaintrigirale,da ih sami otkrijete i istražite....... posetite Prag:::::

Medijska pažnja i pratnja: Novi Radio Sombor

(Sva autorska prava eventualnog daljeg objavljivanja ove rubrike i njenog celovitog sadržaja postavljeno na portalu Novog Radio Sombora bez upita i dozvole bilo koje strane ili pojedinca zaštićena i zadržana svim relevantnim pravnim mehanizmima)

 piše i fotografiše: Srđan Ačanski, dipl.turizm, novinar, putopisac

Pročitano 1149 puta
Tagovano
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…