Kroz Bosnu i Hercegovinu: Mostar grad tri religije

* Ovog puta vas vodimo u Mostar, glavni grad Hercegovine, peti po veličini grad u Bosni i Hercegovini, smešten na obalama reke Neretve, pod Veležom. Prestavićemo vam i jedno jako interesantno i zanimljivo dešavanje koje je održano 2016.godine naime reč je o "Skupu potomaka poznatih mostarskih porodica" a predstavićemo vam i jednu od poznatijih porodica koja je ostavila jako veliki trag kako  u političkom i kulturnom, tako i u umetničkom životu grada Mostara, dakle počnimo.

Grad čuven po Starom mostu, koji je po nalogu Sulejmana Veličanstvenog izgradio neimar Hajrudin 1566 godine. Most  je srušen tokom rata  1993. godine, a ponovo je obnovljen 2004. godine, tako da sada imamo novi "Stari most" koji je kao i onaj prošli, zajedno sa svojom okolinom "Kujundžilukom" upisan na listu UNESKO-a kao deo svetske kulturne baštine.

Kujnundžiluk po noći (2020.godina)

U Mostaru se nalazi upravno sedište  Hercegovačko-neretvanskog kantona. Po broju stanovnika ovo je najveće naseljeno mesto u Hercegovini. Prema popisu iz 2013. godine, grad Mostar je imao 60.195 stanovnika.

 Geografski položaj

Mostar se nalazi na jugu Bosne i Hercegovine, a u centru Hercegovine. Grad Mostar geografski predstavlja čvorište severne, zapadne i istočne Hercegovine, u blizi grada nalazi se aerodrom. Kroz centar grada se proteže kanjon reke Neretve,kroz grad protiče još i rečica Radobolja, duga je svega 5 km. Reka izvire ispod brda Mikuljača u Ilićima. Protiče kroz Mostar i uliva se u Neretvu kod Starog mosta.

Položaj Mostara

 Klima

Mostar ima umerenu sredozemnu klimu sa blažim zimama (uz malo ili nimalo snega), te veoma vrućim letima, kada temperature u hladu znaju iznositi i do 45 °C. Zbog toga, Mostar je  bio jedan od najtoplijih gradova u bivšoj Jugoslaviji.

Neretva u Mostaru (2020.godina)

Ušće Radobolje pod Starim Mostom (2020.godina)

Istorija

Praistorijsko doba

Šire područje današnjeg Mostara bilo je naseljeno još u praistorijskom vremenu, što potvrđuju brojna nalazišta iz neolita, bakarnog, bronzanog i gvozdenog doba. Među njima su naseljene pećine, grobovi, oružje, predrimski novac i sl. Uz stočarstvo i zemljoradnju u gvozdenom dobu se razvija i trgovina s okolnim središtima. Za vreme rimske uprave područje su naseljavala ilirska plemena, a administrativno je pripadao dalmatinskoj provinciji. U to doba nastaju i putevi u dolini Neretve. Bazilika iz 3—6. veka u Cimu verovatno je bila sedište biskupije Sarsenterum, koja se nalazila na području današnje Hercegovine.

Srednji vek

Novo razdoblje nastaje padom Carstva i doseljenjem Slovena. Tokom ranog srednjeg vijeka područje Mostara pripadalo je pokrajini Zahumlje (Hum). Uprkos vrhovnoj vlasti Franaka, ovi su krajevi imali određeni stepen samostalnosti, posebno za kneza Mihajla Viševića (910. — 950.).

Područjem su jedno vreme vladali Nemanjići, zatim bosanski ban, a tokom 14—15. veka sve su snažniji humski knezovi. Jedan od njih — Stefan Vukčić Kosača (u narodnim pesmama poznat i kao Stjepan), koji je stolovao u Blagaju pored Mostara, 1448. dobija titulu hercega (odatle potiče naziv Hercegovina).

Mostar, gradjevine iz osmanlijskog perioda (2020.godina)

Turci su osvojili Mostar 1468. godine. Zahvaljujući saobraćajnoj važnosti prelaza preko Neretve, 1522. godine postaje sedište Hercegovačkog sandžaka. a 1566. dotadašnji drveni most zamenjen je kamenim, čuvenim "Starim mostom"

****Ime „Mostar“ prvi se put pojavljuje u turskom popisu stanovništva iz 1468—1469, a da se ono odnosi na naselje oko dvije kule na Neretvi, jasno je iz jednog dokumenta sa sednice vijeća Dubrovačke republike 1474. ****

U 16. i 17. veku zabeleženo je intenzivno širenje grada, krajem ovog perioda Mostar je imao oko 10.000 stanovnika. Godine 1777. postaje sedište eparhije "Zahumsko-Hercegovačke" SPC.

Hercegovački pašaluk sa sedištem u Mostaru, osnovan je 1833. godine na čelu pašaluka bio je Ali Paša Rizvanbegović, koji pored pašaluka dobija  i vezirsku titulu.

A u gradu se otvaraju konzulati Austrije, Italije, Rusije, Britanije i Francuske.

Boljoj saobraćajnoj povezanosti doprinijela je izgradnja puta Mostar-Metković 1862. godine.

Austrougarska Monarhija

Ključna za Mostar bila je 1878. godina. Te godine održan je "Berlinski kongres" na njemu je odlučeno da se BiH da na upravu Austrougarskoj monarhiji. Austrougarska sa sobom donosi evropske uticaje, ne samo u upravljanju gradom, već i njegovom preoblikovanju, razvoju i izgradnji, što će rezultovati skoro potpunom preobrazbom tipičnog osmanlijskog naselja u evropeizovan grad.

Građevine iz doba Austrougarske Lučki Most i Gimnazija (2020.godina)

U 40 godina austrougarske uprave, Mostar je železničkom prugom i cestama povezan sa ostalim centrima u BiH i Dalmaciji. Izgrađena su tri mosta u samom gradu — most na  Musali, Lučki i Carinski most. Grad je dobio moderni vodovod i kanalizaciju, te je elektrifikovan.

Mostar je bio središte Hercegovačkog okruga. Austrougarska uprava predstavlja jedno od najplodnijih razdoblja u izgradnji i urbanizaciji Mostara u njegovoj čitavoj istoriji. Izgrađeni su novi objekti javni, školski, stambeni i industrijski.

U Mostaru su u tom razdoblju napravljene jedne od najlepših građevina orijentalnog stila, pomešanog s austrougarskom gradnjom poput: Stare gimnazije, Gradske banje, hotela Neretve, vojarni Severni i Južni logor, Stare železničke stanice i trgova Musale i Rondoa .

Među istaknutim arhitektima koji su gradili u Mostaru ističu se  Mustafa Komadina, Miroslav Losse, Josip Vancaš, Maksimilijan David i drugi.

Kraljevina Jugoslavija

U vreme ulaska u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Mostar je zatečen kao sasvim moderan evropski grad s dugom tradicijom. U razdoblju 1918—1945. nije se gradilo mnogo, tako da u smislu urbanizacije ovaj period nije mnogo značajan. Rudnik Boksita otvoren je 1919. godine, a osim njega nisu otvarane nove fabrike.

U vremenu između 1922. i 1929, Mostar je bio u sastavu Mostarske oblasti, a nakon toga Primorske banovine do 1939. Od tog perioda, pa do izbijanja Drugog svetskog rata bio je u sastavu Banovine Hrvatske.

 Drugi svetski rat

* Nakon okupacije Kraljevine Jugosalvije od strane "Sila osovine" Mostar ulazi u sastav NDH (Nezavisne Države Hrvatske) i biva deo Italijanske okupacione zone. Hapšenja i likvidiranja Srba, Jevreja i Roma u Mostaru i okolini počela su u leto 1941. godine u tri velika talasa, s tim što ono nikada nije potpuno prestajalo. Masovna hapšenja i ubijanja mostarskih Srba (u prvom redu inteligencije) počela su 24. juna 1941. po podne. Hapšenja su vršena po kućama, kancelarijama, zanatskim radionicama, na Lučkoj malti, trgovima, ulicama, baštama, njivama, neprekidno tri dana. Prethodno je naređeno da Srbi i Jevreji za tri dana ne izlaze iz svojih kuća, uz prijetnju da će svaki onaj koji prekrši naređenje biti na licu mjesta strijeljan. Zbog toga je, za tri dana (24—26. juna) uhapšeno 450 ljudi i zatvoreno u žandarmerijsku stanicu i školu „Kraljice Marije“ koja je pretvorena u sabirni logor.  Među prvima su pohapšeni poznati mostarski trgovci: Šain, Radulović, Kadijević, Peško, Čolović, Toholj, Njunjić, Komad, Hamović, Čereković, Komnenović, Miljević, i drugi; sveštenici: V. Gvozdenović, J. Vojović, D. Aškrabić, O. Radić, P. Pejanović, V. Petković te prosvetni radnici: D. Mučibabić, Đ. Tilimbat P. Janić, kao i mnogi drugi. Pohapšeni ljudi su već naredne noći ubijeni na mostovima Neretve, na Skakalima, u Sutini, kod Ortiješkog groblja, u selu Ilićima, kod rudnika mrkog uglja i drugim stratištima. Najviše je onih koji su kamionima odvezeni put Čitluka, Ljubuškog i Širokog Brijega, gde su završili u masovnim grobnicama.

 Mostar u Jugoslaviji

Mostar je oslobođen od fašizma 14.2.1945 godine u "Mostarskoj operaciji" koja je trajala 8 dana, nakon čega počinje ubrzana idustrijalizacija i urbanizacija grada.

Rat u BiH

Tokom građanskog rata 1990-ih, sam Mostar je dosta razoren, prvo tokom granatiranja JNA, a zatim i u međusobnim sukobima između Hrvata i Muslimana. Na samom početku rata minirana je i srušena  Saborna crkva  "Svete Trojice, dok su snage HVO (Hrvatskog Vjeća Obrane) 1993. godine, srušile Stari Most.


Skup potomaka poznatih mostarskih porodica 2016. godina

Godine 2016te u Mostaru su se okupili potomci poznatih mostarskih trgovačkih porodica Bilić, Dokić, Jelačić, Peško i Šain, koje su bile nekada okosnica ekonomskog i kulturnog preporoda. Svi oni su danas rasejani po svetu, ali su kumovi jedni drugima preko sto godina. Mostara se sećaju sa toplinom. Ovih dana su se okupili, kako se veza sa Mostarom nikada ne bi prekinula.

Emisiju o ovom dogadjaju snimaila je naša poznata novinarka Mira Adanja Polak, deo emisije možete videti i na sledećem linku: MIRA ADANJA POLAK-MOSTAR2016

Zajednička fotografija znametih mostarskih porodica ispred kozulata Srbije: Dokić, Bilić i Peško na fotografiji su paroh mostarski Radivoje Krulj, urednik RTS-a pisac Vladimir Kecmanović kao i čuveni hirurg dr.Peško, Nada Peško-Aćanski (gore-sredina), Tamara Aćanski i Srđan Ačanski (dole, sredima) foto: T.Đinđić


 Iz istorije Mostara o porodici Peško

Porodica Peško važi svakako za jednu od najpoznatijih porodica na tlu Hercegovine, njen najistaknutiji član je Miho Peško, rođen je u selu Korlati, kotar Ljubinje, 1856. godine. Sa svojim roditeljima i šest sestara došao je u Mostar još kao dječak 1861. godine.

Porodična fotografija 1905. godina (porodični arhiv)

Položaj Korlata na mapi

Nakon osnovnog školovanja i prakse kod ondašnjeg mostarskog trgovca Mojića, osamostaljuje se i vremenom postaje jedan od vodećih veletrgovaca na području Hercegovine i šire. Svoju trgovačku firmu osniva 1882. godine, pod nazivom "Trgovina Miho Peško" i registruje je 27. 9. 1884. godine kod Okružnog suda u Mostaru.

U 1896. godini sklopljen je ugovor o partnerstvu između Ilije Dokića i Mihe Peške iz Mostara, te Komada i Bukvića iz Gacka, a raskinut je 4. marta 1899. godine. Nakon smrti Ilije Dokića njegovi sinovi nastavljaju raditi sve do 1917. godine. Ova trgovina mješovitom robom u Mostaru zajedno sa trgovinom Mihe Peške ulazi u ortakluk poslije Prvog svjetskog rata pod nazivom "Prva udružena gvožđarska radnja na malo i veliko Dokić, Bilić i Peško". Bila je smještena u prizemlju kuće Dokića koja se nalazila na uglu Glavne i ulice Konak br. 1. U istom prostoru i poslije Drugog svjetskog rata nalazila se gvožđarija u društvenom vlasništvu.

Dokić, Bilić, Peško 1915. god (arhiva cidom)

Dokić, Bilić, Peško (2020.godina)

Na konstituirajuću glavnu skupštinu održanu 9. jula 1919. godine, u prostorijama svratišta "Slavonija" u Vinkovcima, pozvan je, između ostalih i Miho Peško, prilikom osnivanja društva "ZORA" – tvornice automobila, motora i gospodarskih strojeva d.d. Vinkovci. Tom prilikom Miho Peško je na temelju glavnice od 2.000.000 kruna uplatio 1.000 kruna prilikom potpisivanja. Na osnovu njegovog novčanog učešća postao je dioničar toga društva. Ova tvornica nije uspjela da se održi s obzirom da je već slijedeće godine doživjela likvidaciju.

Miho Peško se bavio i proizvodnjom hercegovačkih vina žilavke i blatine, zajedno sa porodicom Kovačina. Postigli su visok kvalitet ovog pića, što svjedoči Časna diploma dobijena od Udruženja za zaštitu austrijskog vinogradarstva na sajmu u Beču 1909. godine.

Dipoma iz Beča 1909 (porodični arhiv)

Peškini vinogradi, satelitski snimak 2020.godina

(svetlo braon boja, sa obe strane puta M17)

Vinogradi, septembar 2018. godina 

Tokom poslovanja Miho kupuje nekretnine, odnosno veći broj stambenih, stambeno­poslovnih i poslovnih objekata, kao i većih površina poljoprivrednog zemljišta. Na vrhuncu ekonomske moći Peško je u jednom danu kupio tri velike vile na Rondou u Mostaru. 

 Zgrada sa restoranom "Jagnje" jedan od objekata koje je Miho kupio (arhiva cidom)

Mostar, kuće na Rondu (2020.godina)

Tri vile na Rondou (2020. god)

Peške krajem XIX vijeka završavaju stambeno­poslovni objekat na tri sprata sa velikom terasom na vrhu i potkrovljem. Kuća se nalazila između Starog i Lučkog mosta. U prizemlju te zgrade nalazila se njihova trgovina na kojoj se i danas vidi natpis firme Trgovina Miho Peško. Na prvom i trećem spratu, živeli su članovi porodice, dok je etažu koristila posluga. U kući Peška stanovala je guvernanta sa kojom se isključivo govorilo njemačkim jezikom. Bila je Austrijanka i oslovljavali su je sa frojlan Mira. 

Porodićna kuća na Luci (2020.godina)i monogram iznad ulaznih vrata

U Nevesinju su posjedovali hotel kojeg je vodio Mišo Glogovac. Tu su se sklanjali u ljetnim danima, redovan gost hotela je bio Aleksa Šantić, inače porodični prijatelj, koji je takođe voleo da se uz dobru žilavku iz porodičnog vinograda odmori od nesnosne mostraske žege.

Hotel u Nevesinju (izvor stare razglednice Nevesinja)

Veći broj članova ove porodice aktivno je učestvovao u društvenom životu grada. U Prvom godišnjem izvještaju "Prosvjete" 1902/1903. godine, stoji, da je Peško Miho bio dobrotvor ovog društva. Nalazimo ga kao utemeljivača, dobrotvora izvršujućeg člana Srpskog pjevačkog društva "Gusle" iz Mostar, čiji je član bio i njegov veliki prijatelj, čuveni pesnik Svetozar Čorović, a bio je i član direkcije Prve srpske banke d.d. Mostar koja je osnovana 1903. godine.

          Aleksa Šantić

Spomenik Aleksi Šantiću na mostarskom groblju "Pašinovac"

(2020.godina)

U Prvom svjetskom ratu mnoge srpske porodice bile su protjerivane od strane tadašnje austrougarske vlasti u druga mjesta mahom sa većinskim hrvatskim življem. Za to vrijeme njihove kuće i trgovine bile su opljačkane i uništene. Nakon povratka u Mostar počinjali su raditi i stvarati ispočetka. Porodica Peško imala je sličnu sudbinu u tom ratu.

Poslije Mihine smrti 1930. godine firma nastavlja da radi pod nazivom "Miho Peško i sinovi" a vode je njegovi sinovi Đorđe i Lazar (obojica su završila trgovačku akademiju u Gracu). Radila je do 1941. godine, a povremeno do 1943. godine, kada je potpuno prestala sa radom.

Još dok je Miho bio živ sklopili su ugovor sa Artiljerijskim pukom II Armijske oblasti u Mostaru, za izgradnju sistema za navodnjavanje. Ovaj sistem sa kolom, koji će se u narodu kasnije nazvati "Peškino kolo", izgrađen je na mjestu Bukovi na Neretvi. U ugovoru od sedam tačaka određeno je korištenje ovog sistema za navodnjavanje. Dopuna ovog ugovora načinjena je 9. januara 1924. godine. U njemu piše da će Miho Peško nakon isplate od 75.000 dinara, plaćajući u ratama Artiljerijskom puku II Armijske oblasti doći u posjed ove građevine sa posljednjom ratom 1. 1. 1930. godine. Poslije isplate Peške se obavezuju da će dio vode od ove građevine i točka prvenstveno dati ovom puku pod nagodbom kao i za druge zakupce. U slučaju da Peške ne ispune dopunu ugovora on prestaje biti važeći.

Đorđe i Darinka Peško (porodična arhiva)

Tridesetih godina XX vijeka braća Đorđe i Lazar kupuju, za tadašnjih 2.000.000 dinara (radi poredjenja dnevnica je tada bila 10 din) od nekadašnjeg gradonačelnika Mujage Komadine najveći građevinski objekat u Mostaru, nazvan Džinovina. (Porodice Komadina i Peško njegovale su trajno prijateljstvo). Tokom Drugog svjetskog rata firma "Miho Peško i sinovi" prestaje sa radom, da bi nakon prestanka rata bila izvršena nacionalizacija nekretnina, a agrarnom reformom oduzeto im je poljoprivredno zemljište.

Zema (Džinovina) Austrougraski nacrti

Između dva svjetska rata u poslovnom prostoru prizemlja bilo je kino "Korzo", te četiri veće trgovine, a na spratovima dvije škole – Građanska i Viša djevojačka. Poslije 1945. godine, u prizemlju se, sve do izbijanja rata 1992. godine, nalazila popularna "ZEMA", dok su ostali prostor koristile službe Skupštine opštine Mostar.


Mostar Zema 1915.godina

Mostar 30te.godine prošlog veka

Mostar Zema (2020.godina)

Drugi svjetski rat ponovo donosi nedaće, progone, odvođenja i ubistva članova ove ugledne mostarske porodice. U junu 1941. godine Đorđe Peško je odveden od strane ustaša i ubijen. Tatjana – Tanja kćerka Lazara Peške, rođena je 21. juna 1924. godine u Mostaru. Kao omladinka i mlada skojevka učestvovala je u radu Muslimanske narodne biblioteke u Mostaru. Član SKOJ­a bila je od 1940. godine i KPJ od 1941. godine. Sa samo sedamnaest godina doživjela je tragičnu sudbinu u avgustu 1941. godine. Njoj u spomen predškolska ustanova u Mostaru do 1992. godine nosila je ime Tanja Peško, kao i mnoge druge društveno političke organizacije i radne brigade.

Tanja Peško (porodična arhiva)

Objekat nekdašnje Predškolske ustanove "Tanja Peško" i danas ima istu namenu ali drugo ime (Ulica Rade Bitange, 2020. godina)

Komisija za nacionalizaciju NOS­a Mostar, izvršila je nacionalizaciju porodičnih, poslovnih i stambeno­poslovnih zgrada od porodice Lazara Peške iz Mostara, navodimo deo: Lacina b.b.; Cim; Ulica JNA br. 3; Gnojnice br. 95; Dizdareva br. 6/I i 6/II; Dizdareva br. 8; Oneščukova b.b.; Maršala Tita br. 37, 40, 52 i 123 i Braće Brkića br. 23. Iz pre dmeta se vidi da je ovoj porodici oduzeto: sedam jednosobnih stanova; tri dvosobna; tri četvorosobna stana i jedanaest poslovnih prostora. Za potrebe škole na Luci u Titovoj napravljene su 23 učionice za osnovnu školu. Danas je u ovoj zgradi smještena Muzička škola I i II stupnja i Muzički centar "Pavarotti".

Muzučki centar "Pavaroti" (2018.godina)

Trgovina Mihe Peške (2020. godina)

I pored svih poteškoća koje su pratile ovu porodicu, deset potomaka završilo je visoke škole. Izbijanjem rata, 1992. godine, posljednji potomci Mihe Peško napuštaju Mostar i to porodice Zdravka i Mihajla sa svojim unucima, ukupno njih trinaest. Danas u Mostaru, u kome je živjelo šest generacija, u kome su stvarali, ulagali oko 140 godina niko od ove porodice nije prisutan.

Nakon povlačenja JNA, vlast u Mostaru preuzelo je Hrvatsko vijeće obrane.

Poslije toga, iz kuće na Rondou u kojoj su živjeli Mihajlo i Zdravko Peško, nestala je velelepna porodična trpezarija urađena u bider majerstilu. Nestao je, takođe i jedinstven "turski salon" (za koji je čovek pre rata nudio kuću u Makarskoj), kao i kompletan kućni namještaj. Izgubio se svaki trag i portretima Mihe i Anne Peško kao i drugim brojnim umjetničkim slikama.

Kuća na Rondou (2020.godina)


Nastavljajući porodičnu tradiciju dobročinstva, komplet je renoviran konzulat Republike Srbije, Vladičanski dvor, a i radovi na pravoslavnoj crkvi Svete Trojice se privode kraju.

 

Crkva Sv.Trojice u Mostaru i panorama grada (2020.godina)

Idu bolji dani i sve polako dolazi na svoje pravi pokazatelj toga je zakon o denacionalizaciji...

Za kraj poklanjamo vam interesantnu fotografiju,
Saša Peško sa našim poznatim teniserom 
Novakom Djokovićem

 

Poznate ličnosti grada Mostara

  • Dušan Bajević, nekadašnji jugoslovenski i bosanskohercegovački fudbaler i fudbalski trener
  • Džemal Bijedić, jugoslovenski pravnik i političar
  • Franjo Vladić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Dražen Dalipagić, nekadašnji jugoslovenski i srpski košarkaš i košarkaški trener
  • Bojan Bogdanović, hrvatski košarkaš
  • Svetozar Ćorović, srpski pisac
  • Vladimir Ćorović, srpski istoričar i akademik
  • Osman Đikić, srpski pjesnik
  • Enver Marić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Predrag Matvejević, hrvatski i bosanskohercegovački književnik
  • Muhamed Mujić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Himzo Polovina, jugoslovenski pjevač narodne muzike
  • Miho Peško, ugledni mostarski trgovac, veleposednik, utemeljivač Srpskog pevačkog društva “Gusle”   dobrotvor
  • Željko Samardžić, srpski pjevač
  • Blaž Slišković, nekadašnji jugoslovenski i bosanskohercegovački fudbaler i fudbalski trener
  • Enver Hadžiabdić, nekadašnji jugoslovenski fudbaler
  • Aleksa Šantić, srpski pjesnik
  • Branka Sovrlić, srpska pjevačica
  • Katarina Ambrozić, srpska istoričarka umjetnosti i univerzitetski profesor
  • Uroš Krulj, srpski ljekar i ban Zetske banovineu Kraljevini Jugoslaviji
  • Dragan Čović, hrvatski političar,
  • Đorđe Pejanović, srpski prosvjetni, kulturni i nacionalni radnik
  • Risto Duždević Toholj, srpski revolucionar i oficir
  • Veselin Misita, potpukovnik Jugoslovenske vojske,
  • Gordan Mihić, srpski scenarista,
  • Ivan Ćurković, nekadašnji jugoslovenski fudbaler i predsjednik FK Partizan
  • Smail-aga Ćemalović, srpski publicista i predsjednik mostarske opštine
  • Jasna Merdan Kolar, nekadašnja jugoslovenska i austrijska rukometašica

Sport

* Šta ukratko reći o klubovima i o sportu uopšte u Mostaru, naime u gradu postoje dva fudbalska kluba, izmedju kojih vlada veliki rivalitet, ukratko, jedan je stariji, a drugi poznatiji


 * HŠK Zrinjski    

Predstavlja deo sportskog društva Zrinjski Mostar. Klub je osnovan je 1905. godine, tokom drugog svetskog rata se takmičio u Prvoj fudbalskoj ligi NDH, nakon drugog svetkog rata klubu biva zabranjen rad. 

Rad kluba je obnovljen 1992. godine  i tada igra u prvoj ligi "Herceg Bosne". Nakon završetka rata u BIH mostarska opština Jugozapad potpisuje ugovor o dodeljivanju stadiona "Pod Bjelim Brijegom"HŠK Zrinjskom na 110.godina, na ovom stadionu pre ratova 90tih igrao je  FK Velež.

Ekipa kluba ima nadimak "plemići" dok se navijačka grupa zove Ultras,  osnovana je 1994.godine. Klub igra u fudbalskoj Premijer ligi Bosne i Hercegovine i tokom poslednjih nekoliko godina postao je jedan od najjačih bosansko-hercegovačkih fudbalskih klubova. 

Gradski derbi igraju sa Veležom.

 

HŠK Zrinjski, (www.rtvbn.com)

  Šampioni Premijer lige BiH : 6

2004/05
2008/09
2013/14
2015/16
2016/17
2017/18

  Pobednici kupa BiH : 1


2007/08.

 


* FK Velež

FK Velež je daleko poznatiji mostarski kub osnovan je 1922. godine po odluci mostraske partijske radne organizacije, ime je dobio po planini Velež, koja se diže iznad Mostara, na grbu se od osnivanja nalazi crvena petrokraka.

Tokom drugog svetskog rata klub nije funkcionisao, rad je obnovljen tek nakon njegovog završetka. Fudbalska ekipa se u početku takmičila u republičkoj ligi, 1950. u Trećoj saveznoj ligi, 1951. u Drugoj saveznoj ligi, a zatim u republičkoj i kroz kvalifikacije postaje član Prve savezne lige. Godine 1953. ponovo se takmiči u nižem stenenu, da bi takmičarske sezone 1955/56 postao stalni član Prve savezne lige, do raspada SFRJ 1991. godine.

Iako nikad nije osvojio titulu prvaka. tri puta je bio drugi, a četiri puta finalist Kupa Maršala Tita, od čega je dva puta bio osvajač 1981. i 1986. godine.

U Sportskom društvu Velež pored fudbalskog kluba postojale su sekcije i klubovi za atletiku, plivanje, vaterpolo, rukomet, košarku, stoni tenis, rvanje i džudo.

Tokom ratova 90tih Velež gubi igračku osnovu, što se odrazilo i na njegove rezultate, a gubi takođe i stadion koji je ostao na  zapadnoj, hrvatskoj strani grada, te klub biva primoran da igra na stadionu u mostarskom predgrađu Vrapčićima, koji ima kapacitet od 7.000 gledalaca.

Navijači se zovu Red Army i skoro su proslavili 39. godišnjicu oragnizovanog navijanja.

Velež, osvajač Kupa Maršala Tita 1981.godine

 Velež, osvajač Kupa Maršala Tita 1986.godine (Tempo)

 

Uspesi kluba u Jugoslaviji

Kup Maršala Tita:

Osvajač (2): 1980/81, 1985/86.

Finalista (2): 1957/58, 1988/89.

Prvenstvo Jugoslavije:

Drugi (3): 1972/73, 1973/74, 1985/86.

Balkanski kup:

Osvajač (1): 1980/81.Finalista (1)

Uspesi kluba u BiH

Prva liga Federacije Bosne i Hercegovine

Prvak (2): 2005/06, 2018/19.

 

 Uspesi kluba u evropskim takmičenjima

Sezona

Takmičenje

Kolo

Klub

Rezultat

1960

Mitropa kup

grupa

FK Alesandrija

4-1, 2-1

1973/74

UEFA kup

1 kolo

FK Tatran Prešov

2-4, 1-1

1974/75

UEFA kup

1 kolo

FK Spartak Moskva

1-3, 2-0

 

 

2 kolo

FK Rapid Beč

1-1, 1-0

 

 

osmina
finala

FK Darbi kaunti

1-3, 4-1

 

 

četvrtfinale

FK Tvente

1-0, 0-2

1976

Mitropa kup

grupa

FK VAK Beč

2-0, 1-2

 

 

grupa

FK Peruđa

4-2, 0-0

 

 

finale

FK Vaker Insbruk

1-3, 1-3

1981/82

Kup
pobednika
kupova

1 kolo

FK Ženes Eš

1-1, 6-1

 

 

1/8

FK Lokomotiva
Lajpcig

1-1,
1-1 (0-3 pen.)

1986/87

Kup
pobednika
kupova

1 kolo

FK Vašaš

2-2, 3-2

 

 

osmina
finala

Vitoša Sofija

0-2, 4-3

1987/88

UEFA kup

1 kolo

FK Sion

5-0, 0-3

 

 

2 kolo

FK Borusija Dortmund

0-2, 2-1

1988/89

UEFA kup

1 kolo

FK APOEL

1-0, 5-2

 

 

2 kolo

FK Belenenses

0-0, 0-0 (4-3 pen.)

 

 

osmina
finala

FK Harts

0-3, 2-1

 

LINK:
!!!!!!!HIMNA VELEŽA!!!!!!!!

(IZVOĐAĆ: ŽELJKO SAMARDŽIĆ, TEKST: MIŠO MARIĆ)


 GALERIJA FOTOGRAFIJA

 Konzulat Republike Srbije u Mostaru, sa leva na desno Vladimir Kecmanović, urednik RTSa, Mihajlo Peško, Boris Peško (poznati biznismen),Episkop Zahumsko Hercegovački- Grigorije Boris Podreka (arihtekta iz Beča) Dr.Predrag Peško i Slavko Andrejević (poznati biznismen iz Londona) 


Konzulat Republike Srbije u Mostaru, Vladimir Kecmanović, urednik RTSa, Mihajlo Peško, Boris Peško i Episkop Zahumsko Hercegovački- Grigorije.



                                                                           

fotografije iz porodičnog albuma

zabranjeno svako neovlašćeno preuzimanje i objavljivanje

deo na ijekavskom preuzet je iz knjige o znamnitim mostarskim porodcima

 

 

 

 

dipl. turizmolog Srđan Ačanski 

AcanskiS:PHOTO ®

All photos in this text are

copyrighted material

and all rights are reserved

 

 

Pročitano 1795 puta

Kontakt

Venac Stepe Stepanovića 9
Sombor 25000
e-mail: office@noviradiosombor.com
Tel: +381-25-442-442
Mob: +381-65-8-675-445
http://noviradiosombor.com

Linkovi

POSTANITE SARADNICI

Svi koji želite, možete da postanete saradnici Novog Radio Sombora, bilo gde da živite i boravite.

Javite se na e-mail: office@noviradiosombor.com
Telefon: +381-65-8-675-445

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…